COLOR CENTERS INDUCED IN LIF CRYSTALS BY LOW TEMPERATURE ELECTRON IRRADIATION - Nuritdinov, I.; Mussaeva, M.A.; Ibragimova, E.M.; Esanov, Z.U.; Nurimbetov, K.K.; Atashov, B.T. (FAN va JAMIYAT, 2025)
Optik jihatdan toza LiF kristallarining yutilish spektrlari 5 MeV energiyali elektronlar bilan, 400 nA nur oqimi zichligida va 5∙1014 sm-2 hamda 1015 sm-2 flyuenslarda ~165 K va ~288 K haroratlarda nurlantirilgandan keyin o‘rganildi. Bunday nurlantirishdan so‘ng kristallar yorqin yashil rangga ega bo‘ldi, bu rang 77 K da barqaror saqlanib, 300 K da so‘ndi. Yutilish spektrlari F-markazlarning 250 nm da va F2(M)-markazlarning 445 nm da ma’lum bo‘lgan polosalarini o‘z ichiga oladi, ularning intensivlik nisbati esa nurlantirish haroratiga bog‘liq. 1015 sm-2 yuqori doza bilan hatto 165 K da ham, issiqlik diffuziyasi cheklangan sharoitda, F2-markazlarining ko‘paygan konsentratsiyasi kattaroq vakansiya agregatlarining shakllanishi uchun yetarli bo‘ldi; ular 440 nm bo‘lgan M- va 320 hamda 380 nm dagi yangi yutilish polosalarining paydo bo‘lishiga, shuningdek, Li-nanokolloidlarning (~520, 600, 950 nm) hosil bo‘lishiga sabab bo‘ldi.
Keywords: litiy ftorid (LiF); elektron nurlantirish; rang markazlari; Li nanokolloidlari