Нуртай батыр

Mualliflar

  • М Тилеўмуратов

    Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz image/svg+xml

Kalit so‘zlar: the second half of the XVIII-th century, the lower stream of the Amu-darya, rivers taking a raise from the Sirdarya, the New river, Kuandarya, 1783-1786, Karakalpaks of the New river, Kokand, Bukhara, Khiva, Kazakh khans, Nurtay batir (hero), the people’s revolt for freedom under the leadership of Nurtay

Annotatsiya

The article is devoted to the description of the struggle of the Karakalpak people’s hero Nurtay-the son of Jangeldi- batir for the freedom of people in the XVIII-th century on the basis of historical documents of the Karakalpaks of the New river and the work «Genealogy» by Berdakh. The author of the article comes to the conclusion that Nurtay-batir Jungeldi-uli was the hero and leader of the peоple’s struggle for freedom and national independence in the XVIII-th century.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Алламбергенов К. Тарийхты үйрениўде Бердақ «Шежире»синиң тутқан орны. / «Еркин Қарақалпақстан»,

2. Алламбергенов К., Утамбетова А. Қарақалпақлардың Жаңадәрья тарийхының гейпара мәселелери ҳәм Бер- дақ «Шежиреси». // «Әмиўдәрья», №4, 2010, 99-106-б.

3. Ахмедов Б.А. Историко-географическая литература Средней Азии в XVI-XVII вв. –Ташкент: «Фан», 1985. –С.65.

4. Андрианов Б.В. Қарақалпақлардың Әмиўдәрьяның төменги жағына келип қонысланыў тарийхынан. - Нөкис: «Қарақалпақстан», 1963, 37-б.

5. Андрианов Б.В. Изучение каракалпакской ирригации в бассейне Джаны-Дарии в 1956-57 гг. Полевые ис- следования Хорезмской экспедиции в 1957 г. / Материалы Хорезмской экспедиции, вып 4., 1960.

6. Әмир Мухаммед Бедиевтиң князь Г.А. Потемкинге жазған хаты, 25-март 1786-жыл. (Хаттан көширме). Ру- кописный фонд Каракалпакского отделения АНРУ, инв. №54374.

7. Бердақ. «Шежире». Шығармалары. -Нөкис: ҚҚМБ, 1950, 193-219-б.

8. Ералы Султанның генерал-поручик О.А.Игельстромға жазған хаты. Июль 1786. ЦГВИАФ. 52 т. Г.А.Потёмкин, оп. 497, л/л 31-36. Подлинник рукописный фонд Каракалпакского отделения АНРУз., инв. № 54374.

9. Жийен жыраў. Посқан ел (Толғаўлар ҳәм поэмалар). -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1981, 19-б.

10. Хожаниязов Г., Юсупов О. Қарақалпақстандағы муқаддес орынлар. -Нөкис: Полиграфшы, 1994. 23-46-б.

11. Кабилдин Забихолла Қабыл улы. Ата журтты аңсап келдим. /«Еркин Қарақалпақстан», 10-ноябрь 2011, № 135 (19120).

12. Камалов С. Қарақалпақлардың халық болып қәлиплесиў ҳәм оның мәмлекетлигиниң тарийхынан. -Нөкис: 2001, 24-б.

13. Қудияров А.Р. Өзбекстанда саўда қатнасықлары ҳәм исбилерменлик тарийхы. -Нөкис: ҚМУ баспасы. 2010, 110-б.

14. Очерки истории Каракалпакской АССР. Том 1 (С древнейших времён до 1917 г.). –Ташкент: «Наука» 1964, 154, 162-б.

15. Тореева А. Полевые записи 1959 г., №18. /Рукописный фонд Каракалпакского филиала АН УзССР.

16. Тореев А. Жазба дереклер ҳәм тарийхый шынлық. // «Әмиўдәрья», №1, 1982, 97-105-б.

17. Утамбетова А. Исторические истоки создания поэмы «Шежире» («Родословная») Бердаха. // Вестник Че- лябинского государственного университета. 34. 2010, -С.124-125.

18. Веляминов В.В. - Зернов. Исторические известия о киргиз-кайсаках в отношениях России со Средней Азией со времён кончины Абулхаирхана (1748-1765). –Уфа: т. 1, 204-б. / ЦГВИАФ. 52. т. Г.А.Потёмкин. Оп. 1. 194 д. 368 пл., 25-26-29-30 и обр.

19. Тилеўмуратов М. Қарақалпақ поэзиясы-тарихый дереклер. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1994. -334, 456-463- б.

20. Тилеўмуратов М. Нуртай батыр туўралы гейпара мағлыўматлар. // «Илим ҳәм жәмийет», № 3-4, 2010. 39- 41-б.

21. Тилеўмуратов М. Нуртай батыр ҳаққында гейпара дереклер. /«Еркин Қарақалпақстан», 10-ноябрь, 2011,

22. Толстов С.П. Хорезмская археологическая экспедиция АН СССР 1964. «Известия» АН СССР. «Серия ис- тории и философии» 1964. т. IV.

23. Шермуҳаммед Мунис, Муҳаммедризо Огаҳий. Фирдавс ул-иқбол (Бахтлар боғи). Энг қадимги даврдан 1825 йилгача бўлган Хоразм тарихи. -Тошкент: «Ўқитувчи», 2010. 216, 220-221-б.

24. Юсупов О. Майлы Шеңгел-шегара. // «Қарақалпақстан муғаллими», № 2-3, 1993

25. Материалы по истории каракалпаков. -М.: 1935.