XORAZM VILOYATI TOʻQAY OʻRMONLARI ENTOMOFAUNASINING BIOTOPLAR BOʻYIChA TAQSIMLANIShI

Mualliflar

  • Allayarova Madina Mahmudjon qizi

    Asia International University image/svg+xml

Kalit soʻzlar: toʻqay oʻrmoni, entomofauna, biotop, daraxtzor, butazor, oʻtloq, Xorazm viloyati, turlar taqsimoti, bioxilma-xillik

Annotatsiya

Maqolada Xorazm viloyati toʻqay oʻrmonlari entomofaunasining asosiy biotoplar – daraxtzor, butazor va oʻtloq maydonlari – boʻyicha taqsimlanish xususiyatlari yoritilgan. Amudaryo boʻyi, Shovot va Urganch atrofidagi uchta tadqiqot maydonchasida olib borilgan kuzatishlar natijasida jami 19 ta hasharot turi qayd etilib, ularning biotoplar kesimida notekis taqsimlanganligi aniqlangan. Daraxtzor biotopida turlar sonining yetakchiligi (57,9 %) oʻsimlik qoplamining zichligi va barqaror namlik rejimi bilan bogʻliq ekanligi koʻrsatilgan. Butazor (26,3 %) va oʻtloq (15,8 %) biotoplari nisbatan kam boy boʻlsa-da, oʻziga xos ekologik turlar majmuasini saqlab qolgan. Olingan natijalar toʻqay ekotizimlarining biologik xilma-xilligini baholash va muhofaza chora-tadbirlarini ishlab chiqishda amaliy ahamiyat kasb etadi.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Бей-Биенко Г.Я. Общая энтомология. – Москва: «Высшая школа», 1964.

2. Введенский А.И. Растительность Средней Азии. – Ташкент: Изд-во АН УзССР, 1950.

3. Коровин Е.П. Растительность Средней Азии и Южного Казахстана. – Ташкент: Изд-во АН УзССР, 1961.

4. Трешкин С.Е. Тугайные леса дельты Амударьи. – Ташкент: «Фан», 1992.

5. Кириченко А.Н. Методы сбора и изучения полужесткокрылых насекомых (Hemiptera). – Москва: Изд-во АН СССР, 1957.

6. Фасулати К.К. Полевое изучение наземных беспозвоночных. – Москва: «Высшая школа», 1971.

7. Песенко Ю.А. Принципы и методы количественного анализа в фаунистических исследованиях. – Москва: «Наука», 1982.

8. Чуб В.Е. Изменение климата и его влияние на природноресурсный потенциал Республики Узбекистан. – Ташкент: 2000.

9. Azimova D.O., Yodgorova D.Sh., Egamberduyeva L.Sh., Jabborov B.T. Bioxilma-xillik va uning muhofazasi. – Тошкент: «Innovatsion rivojlantirish nashriyot-matbaa uyi», 2020.

10. Roʻzmetov D., Matchanov M., Qalandarov U., Masharipov A. Quyi Amudaryo mintaqasida qishloq xoʻjalik aylanmasidan chiqqan hududlar meliorativ-ekologik sharoitini yaxshilash. Ilmiy-amaliy qoʻllanma. – Urganch: UrDU, 2015.

11. Бекчанова М.Х. Қуйи Амударё округи тунлам капалакларининг (Noctuidae, Lepidoptera) биотопик тақсимоти ва экологик гурухлари. – Хива: // Хоразм Маъмун Академияси Ахборотномаси. 2021, №5, 35-39-б.

12. Schowalter T.D. Insect Ecology: An Ecosystem Approach. 5th ed. – San Diego, CA: Elsevier/Academic Press, 2022. – P. 230.