QARAQALPAQ TIL BILIMINDE NAQÍL-MAQALLARDÍŃ JÍYNALÍWÍ HÁM IZERTLENIW TARIYXÍ

Mualliflar

Kalit soʻzlar: qoraqalpoq tili, maqol va matallar, paremiologiya, folklor, lingvistik tadqiqotlar, leksik semantika, frazeologiya, lingvokulturologiya, milliy qadriyatlar, til va madaniyat

Annotatsiya

Maqolada qoraqalpoq tilshunosligida qoraqalpoq maqol va matallarining to‘planishi va o‘rganilishi tarixi atroflicha ko‘rib chiqilgan. Ularning xalq og‘zaki ijodi yodgorliklari sifatida qayd etilish bosqichlari, ularni to‘plash, tizimlashtirish va o‘rganishda xorijiy va mahalliy tadqiqotchilarning ilmiy hissasi tahlil qilingan. Tadqiqotning adabiyotshunoslik, lingvistik, leksik-semantik, frazeologik, paremiologik va lingvokulturologik yo‘nalishlariga alohida e’tibor qaratilgan. Qoraqalpoq paremiologiyasining shakllanishida T.Niyatullayev, X.Oteniyazova, B.Yusupova va boshqa olimlar asarlarining ahamiyati ochib berilgan. Shuningdek, maqol va matallarni zamonaviy lingvistik usullar asosida o‘rganishning dolzarbligi asoslangan va keyingi tadqiqotlarning istiqbolli yo‘nalishlari belgilangan.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Baskakov N.A. Qaraqalpaq tili. I tom. – Moskva: 1951.

2. Niyetullaev T. Naqıl-maqallardıń til ózgesheligi. // ÓzIA Qaraqalpaqstan filialınıń xabarshısı, 1971, №1. 78-b.

3. Óteniyazova X. Qaraqalpaq naqıl-maqallarında turmıslıq leksikanıń qollanılıwı haqqında. // ÓzIA Qaraqalpaqstan filialınıń xabarshısı, 2000, №5. 77-b.

4. Бегжанов Т., Тилеуова З., Бегжанов К. Образцы каракалпакского устного народного творчества, связанные с образом лошади (фольклорная фразеология). // УзРИА Қарақалпақстан филиалының хабаршысы, 2006, №2, 102-б.

5. Yusupova B. Qaraqalpaq xalıq naqıl-maqallarındaǵı frazeologizmler. Ilim hám bilimlendiriwge arnalǵan ómir” atamasında akademik Abatbay Dawletovtıń 70 jıllıq yubileyine arnap shólkemlestirilgen konferenciya materialları,53-58-b.

6. Yusupova B. Qaraqalpaq xalıq naqıl-maqalları tilinde “ton” kiyim-kenshek atamasınıń qollanılıwı. // Ilim hám jámiyet, 2024, №1. 93-b.

7. Yusupova B. Paremiologiya. Qaraqalpaq xalıq naqıl-maqalları tiliniń leksika-semantikalıq hám leksika-tematikalıq ózgeshelikleri. Monografiya. – Nókis: «Qaraqalpaqstan», 2024.

8. Alniyazova G. Qaraqalpaq naqıl-maqallarınıń aksiologiyalıq sipatlaması. Xalıqaralıq konferenciya materialları toplamı. – Nókis, 2015.103-104-b.

9. Orazımbetov A. Qaraqalpaq naqıl-maqallarında somatizmlerdiń qollanılıwı. Xalıqaralıq konferenciya materialları toplamı. – Nókis, 2015. 122-123- b.

10. Qunnazarova Sh. Qaraqalpaq xalıq erteklerindegi naqıl-maqallardı lingvomádeniy úyreniwdiń áhmiyeti. // Ilim hám jámiyet, 2018, №4.

11. Abdinazimov Sh. Hayal sózi haqqında. // Vestnik KGU im. Berdakha. – Nókis: 2015, №4. 104-106-b.