“ALPAMÍS” DÁSTANÍNDA QAHARMAN HÁM ANTI - QAHARMAN OBRAZLAR ANALIZI (Barshınay ham Surxayl-mástan obrazları mısalında)
Mualliflar
Kalit so‘zlar: folklor, doston, obraz, ayollar obrazı, arxetip obraz, badiiy tahlil
Annotatsiya
“Alpomish” dostoni qahramonlari, ayniqsa, bosh obrazlari har jihatdan pishiq, puxta, badiiyat qonuniyatlariga to‘la javob beradigan darajada ishlanganligini alohida ta’kidlash lozim. Alpomish, Barchinoy, Boybo‘ri, Boysari, Qorajon, Qaldirg‘och, Qultoy, Surxayl, Qayqubod, Tovka va Yodgor kabi obrazlarning o‘ziga xos surat va siyrat belgilari bilan ta’minlanganligi, fikr-o‘y va harakatlarining hayotiy mantiqqa mosligi ularni realistik obrazlarga yaqinlashtiradi. Xalq qahramonlaridagi xuddi mana shu sifatlar ularga munosabatda ham batafsillik, ilmiy-nazariy jihatdan yondashuvlar turfaligini talab qiladi. Mazkur maqola turkiy “Alpomish” dostonining bosh qahramonlaridan biri alp-ayol arxetipi Barchinoy va makr-hiyla timsoli bo‘lgan anti-qahramon Surxayl obrazlari tahlil qilinadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. «Alpomish». Aytuvchi Fozil Yoʻldosh oʻgʻli. – Toshkent: «Yangiyul Poligraph service», 2019.
2. Musina G‘. O‘zbek xalq dostanlarida xotin-qizlar obrazi. – Toshkent: «Fan», 1983.
3. Turdimov Sh. Etnos va epos. – Toshkent: «O‘zbekiston», 2012.
4. Yo‘ldoshev Q. «Alpomish» talqinlari. – Toshkent: «Ma’naviyat», 2002.
5. O‘raeva D va b. Mif va badiiy ijod. – Buxoro: «Fan ziyosi», 2024.
6. Эшбоева Т.Н. “Гўрўғли” достонлар туркумидаги архетип образлар. // Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, OʻzA ilm-fan boʻlimi, Elektron jurnal, 2023-yil, fevral soni 02(40), 136-141-b.