KALIY O‘G‘ITLARI ISHLAB CHIQARISHDA TUZ TASHLAMALARI VA CHIQINDI OMBORLARINI REKULTIVATSIYA QILISH

Mualliflar

Kalit so‘zlar: atrof-muhit, tuz chiqindilari, galit, silvinit, rekultivatsiya, chiqindi omborlari, tog‘-kon sanoati, gil-tuz shlamlari, ma’dan, flotatsiya, shaxta, karyer

Annotatsiya

Kaliy o‘g‘itlari ishlab chiqarish sanoati bugungi kunda rivojlanib borayotgan tarmoqlardan biri hisoblanadi. Tog‘-kon sanoatining har qanday tarmog‘i, jumladan kaliy o‘g‘itlari ishlab chiqarish sanoati tabiiy muhitga ma’lum bir ma’noda o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. Maqolada kaliy ma’dalarini qazib olish va qayta ishlash jarayonida hosil bo‘ladigan katta miqdordagi chiqindilarning atrof-muhitga salbiy ta’siri, chiqindi omborlarini rekultivatsiya qilish bo‘yicha amalga oshirilgan ilmiy-tadqiqot ishlari qisqacha tahlil qilingan. Tahlil natijalariga asosan “Dehqonobod kaliy zavodi” AJning ishlab chiqarish chiqindi omborlarini rekultivatsiya qilish texnologiyasi tavsiya etilgan.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Латипов З.Ё. Калий рудалари чиқиндиларининг атроф-муҳитга салбий таъсирини камайтириш усулини ишлаб чиқиш: дис. … техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) илмий даражасини олиш учун. – Навоий: 2021. 127-б.

2. Каримов Ё.Л., Муродов Ш.О., Якубов С.И., Нурхонов Х., Латипов З.Ё. Экологические аспекты Дехканабадского рудного комплекса по добыче калийных руд. // Горный вестник Узбекистана №3 (74) 2018. -С. 23-27.

3. Karimov Yo.L., Latipov Z.Yo. va b. Texnogen chiqindilarining saqlashning oqilona usulini tanlash va atrof-muhitga salbiy ta’sirini kamaytirish. // Sanoatda raqamli texnologiyalar. 2024. Volume 2, №1. 181-188- b.

4. Ярбобоев Т.Н., Қосимова К.Ё. Тоғ-кончилик саноатида зарарланган ерларни рекультивация қилиш усуллари. // Innovations in Technology and Science Education. Volume 1 issue 5. 2023. -P. 82-91.

5. Ярбобоев Т.Н., Қосимова К.Ё. Тепақўтон калий тузлари конининг геологик тузилиши ва гидрогеологик хусусиятлари. // International journal of scientific researchers. Vol. 8 №1. 2024. 209-215-б.

6. Ярбобоев Т.Н., Қосимова К.Ё. Тоғ-кончилик саноатининг экологик муаммолари. // Ta’lim fidoyilari Respublika ilmiy-uslubiy jurnali. 2022, Iyul, 1-qism. 57-64-b.

7. Ярбобоев Т.Н., Қосимова К.Ё. Калий ишлаб чиқариш корхоналарининг атмосферага таъсири ва уни олдини олиш йўллари (Тепақўтон кони мисолида). // Multidisciplinary Scientific Journal “Research and education”. Vol. 3 №9. 2024. 104–110-б.

8. Қосимова К.Ё. Калий маъданларини қазиб чиқариш ва қайта ишлашнинг атроф-муҳитга салбий таъсири. // Ta’lim fidoyilari Respublika ilmiy-uslubiy jurnali. 2023, Oktabr, 1-qism. 52-59-b.

9. Қосимова К.Ё. “Деҳқонобод калий заводи” АЖда калий ўғитлари ишлаб чиқариш билан боғлиқ экологик муаммолар хусусида [Электронный ресурс] // «Экономика и социум». Россия. 2024. №12(127). 1311-1315-б.

10. Белкин П.А. Трансформация химического состава подземных вод в зоне влияния объектов складирования отходов разработки калийных солей (на примере Верхнекамского месторождения) // Автореф. на соиск. уч. ст. канд. г-м. н. –Москва: 2019. –С.26.

11. Высоцкая Н.А., Пискун Е.В. Основные факторы неблагоприятного воздействия на окружающую среду деятельности калийного производства и способы ее защиты. // Горные науки и технологии. -Т. 4, №3, 2019. –С. 173-180.

12. Кологривко А.А. Снижение геоэкологических последствий при подземной разработке калийных месторождений // Вестник полоцкого государственного университета. Серия F.Строительство. Прикладные науки.: Геодезия и геоэкология. 2014 №16. –С. 101-110.

13. Квиткин С.Ю., Ковальская В.В. Об экологической эффективности и правовой возможности размещения в надсолевом комплексе пород Верхнекамского месторождения минерализованных вод. // Записки Горного института. 2017. Т. 228. -С. 731-737.

14. Перевощикова А.А. и др. Управление отходами калийных горнодобывающих предприятий. // Известия Томского политехнического университета. Инжиниринг георесурсов. 2024. Т. 335. №1. -С. 19-35.