QARAQALPAQ XALÍQ DÁSTANÍ «SHÁRYAR»: JIYNALÍWÍ, BASÍP SHÍǴARÍLÍWÍ HÁM IZERTLENIWINIŃ AYÍRÍM MÁSELELERI

Mualliflar

  • Keńesbaeva Sh.K.

    Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz image/svg+xml

Kalit so‘zlar: Mavzuning organilganlik darajasi: «Sharyar» dosntoni, janr xususiyatlari, tashki syujetli doston (O.Kojurov), ijtimoiyiy-mayshiy doston (K.Maksetov), ertak doston (I.Sagitov), ertak motivi, mifik motiv, motiblar mushtarakligi, mifik-ertak doston, eposining organilishi boyisha muammolar va vazifalar

Annotatsiya

Maqolada boshqa xalqlarda bo’lmagan qoraqalpoq xalqining milliy dostoni «Shariyar» dostonining urganilish darajasi haqida fikr bildirilgan. Doktarant qoraqalpoq fol’klorida ushbu masala bo’yicha aytilgan fikrlarni kiyoslagan holda dostonning janriy xususiyatlari bo’yicha ijtimoiy-maishiy doston emasligini dalillab, uni mifik-ertak shaklidagi asar, degan xulosaga kelgan.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Karimov Đ.A. Tariyxıy xotirasiz kelajak yo’q. –Toshkent: «Sharq», 1998.

2. Ayımbetov Q. Xalıq danalıǵı. –Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1988.

3. Karimov A. «Sháryar» dástanı hám onıń tuwısqan xalıqlar folklorı menen baylanısı. // «Ámiwdárya», №4-5, 1992; Maqsetov Q. «Sháryar» dástanınıń tili haqqında. // Vestnik Karakalpakskogo Filiala AN Uz SSR, 1960, №2; Nurmuxammedov M.K. Skazki A.S.Pushkina i folklor narodov Sredney Azii. -Tashkent: «Fan», 1983; Saǵitov İ.T. «Sháryar» dástanı haqqında. / Sovet Karakalpakstanı. 5-noyabr` 1959, №213; Srashova G. «Sháriyar» dástanınıń variantları haqqında. // Qaraqalpaqstan muǵallimi, 2000, №3-4; Srashova G. Ertekten dástanǵa shekem. // Qaraqalpaqstan muǵallimi, 2001, № 1-2.

4. Kojurov O. Shıǵarmaları. –Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1988.

5. Qaraqalpaq folklori. 20 tomliq XIII t. / Shariyar Qaraqalpaq xalıq dastanı. -Nokis: «Qaraqalpaqstan», 1984; Qaraqalpaq folklorı. Kóp tomlıq. T.9-13. -T.: «Manaviyat», 2009.

6. Maqsetov Q. Qaraqalpaq xalqınıń kórkem awızeki dóretpeleri. –Nókis: «Bilim», 1996.

7. Maqsetov Q. Dástanlar. Jırawlar. Baqsılar. –Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1992.

8. Nurmuxamedov M.K. A.S.Pushkinniń ertekleri hám Orta Aziya xalıqlarınıń folklorı. -Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1987.

9. Paxratdinov A. Qaraqalpaq xalıq dástanı «Sháryar». Alǵı sóz. / Sháryar. Qaraqalpaq xalıq dástanı (Qulamet jıraw variantı). -Nókis: QQMB, 1959.; İ.Yusupov. «Sháryar»dıń russha awdarmasına alǵı sóz. (V krayu starinnıx skazaniy). / «Skazanie o «Sharyar» v perelojenii S.Severtsova, Moskva, 1971.; Sharyar. Óteniyaz jıraw variantı (jazıp alǵan Q.Maqsetov) hám Qulamet jıraw variantı (jazıp alǵan Á.Shamuratov). Tekstlerdi baspaǵa tayarlap, alǵı sózler menen jırawlar haqqındaǵı maǵlıwmatlardı jazǵan hám sózlik dúzgen Q.Maqsetov. Qaraqalpaq folklorı. 20 tomlıq, XIII tom. «Sháryar». Qaraqalpaq xalıq dástanı. -Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1984.

10. Pashshieva G.M. Xalq dostonlari qiyosiy urganish usullari. Uslubiy qollanma. -Nókis: 2015.

11. Saǵitov Đ.T. Qaraqalpaq xalqınıń qaharmanlıq eposı. –Nókis: 1986.

12. Shaxriyor. Qoraqalpoq xalq dostoni. Qaraqalpaqshalaǵan Muxamad Ali. Alǵı sózin jazǵan İ.Yusupov. –Toshkent: «Ǵ.Gulom», 1977.