ВОПРОСЫ ИЗУЧЕНИЯ ИСТОРИЧЕСКИХ ДАСТАНОВ ПОЭТА БЕРДАХА - Утамбетова, А.Ж. (SCIENCE and SOCIETY, 2019)
Мақола XIX аср қорақалпоқ поэзиясининг буюк вакили, мумтоз адабиётимиз намояндаси Бердақ Ғарғабой ўғлининг тарихий-насрий асарлари тадқиқотига бағишланган. Дарҳақиқат ҳам мақолада келтирилганидек, Бердақ шоир фақат лирик асарлар ижодкори бўлиб қолмасдан, балки йирик хажмли достонлар, тарихий-насрий асарларнинг ҳам иқтидорли ижодкори ҳисобланади. Унинг «Омонгелди», «Ерназар бий», «Ойдос бобо», «Шажара», «Хоразм» сингари асарлари бунинг яққол исботи. Бу асарларида Бердақ XVIII-XIX асрларда қорақалпоқ халқи ҳаётида юз берган тарихий воқеалар орқали халқнинг озодлик, мустақиллик, озод ва обод ҳаёт ечириш, мустақил халқ, давлат, миллат бўлиб яшаш учун олиб борган кўп асрлик курашлари билан орзу-армонлари кенг ёритилган. Бу томондан Бердақ қорақалпоқларининг биринчи тарихчиси деб аталади. Бердақнинг тарихий-насрий асарларини тадқиқ этишнинг афзаллик томонлари билан бир қаторда Бердақнинг шундай асарларининг мустақилликкача ўрганилишига обзор берилган. Айниқса, ХХ асрнинг 60-80-йилларидаги Бердақшунослик илми мисолида Бердақнинг «Шажара» достонининг бошқача талқин этилиши ва Бердақнинг тарихий-эпик асарлари тадқиқоти бўйича қилиниши лозим бўлган ишлар белгилаб берилган, шу билан бирга муаммонинг ўрганилиши зарурлиги очиб берилган.
Keywords: ХХ асрнинг 60-80 йиллари; Бердақшунослик; Бердақнинг тарихий эпик асарлари: «Шажара», «Омонгелди», «Ойдос бобо», «Ерназарбий», «Хоразм»; миллий насрий асарлари; анъанавий ва ўз муаллифлигидаги насрий асарлари; тарих ва тарихий достонлар; тарихий ҳақиқат ва бадиий ҳақиқат; Бердақнинг тарихий достонларида ҳақида баъзи фикрлар