TOG‘ EChKISINING MOSLAShUVChAN MUVOZANAT, XAVFNI BAHOLASh VA HARAKAT TRAEKTORIYALARIGA ASOSLANGAN OPTIMALLAShTIRISh YONDAShUVI - Abdurazzoqov, J.R. (SCIENCE and SOCIETY, 2026)
Tog‘ echkilarining xavf baholash va energiya boshqarish xatti-harakatlariga asoslangan yangi bionik optimizatsiya algoritmi taqdim etiladi. Model maxsus xavfdan qochish koeffitsienti va energiya dinamikasi orqali global qidiruv hamda lokal izlanishning muvozanatini yaratadi. Algoritm Shar, Rozenbrok, Rastrigin va Ekli funksiyalarida sinovdan o‘tkazilib, PSO va DE bilan taqqoslandi. Eksperimental natijalar silliq funksiyalarda tez va barqaror konvergensiyani, murakkab ko‘p ekstremalli landshaftlarda esa raqobatbardosh ishlashni ko‘rsatdi. Ushbu yondashuv yuqori o‘lchamli optimallashtirish masalalari uchun samaradorlik va ishonchlilikni namoyon etdi.