ЎЗ-ЎЗИНИ ТАШКИЛ ЭТУВЧИ КОХОНЕН ХАРИТАЛАРИНИНГ НАЗАРИЙ АСОСЛАРИ ВА АМАЛИЁТДАГИ ҚЎЛЛАНИЛИШИ - Қудайбергенов, А.А.; Бекмуродова, Р.С. (SCIENCE and SOCIETY, 2025)
Мақолада ўз-ўзини ташкил этувчи Кохонен хариталарининг назарий асослари ва ўрганиш алгоритми математик моделлар орқали ёритилди. Кохонен хариталари маълумотларни назоратсиз (unsupervised) кластерлаш ва визуализация қилишда самарали нейрон тармоқ модели ҳисобланади. Мақолада ушбу усулнинг архитектураси, энг яқин нейронни топиш (BMU- Best Matching Unit), қўшничилик модели ва вазнларни адаптив янгилаш каби ўрганиш жараёнлари батафсил тавсифланган. Шунингдек, визуал таҳлил усуллари – бирлаштирилган масофалар матрицаси (U-Matrix: Unified Distance Matrix) ва компонент проекциялари ҳақида маълумот берилади. Тиббиёт, геомаълумотлар ва аграр соҳалардаги амалий қўлланиш ҳолатлари таҳлил қилиниб, мазкур усул маълумотлар тузилмасини англаш ва қарор қабул қилишда муҳим восита сифатида баҳоланади.