O‘QUVChILARNI KRITIK FIKRLAShGA O‘RGATISh MEXANIZMI

Mualliflar

  • Babasheva Gulzavira Bektemirovna

    AJINIYOZ NOMIDAGI NUKUS DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI image/svg+xml

Калит сўзлар: kritik fikrlash, tanqidiy tafakkur, pedagogik mexanizm, oʻquvchi, pedagogik texnologiya, muammoli taʼlim, dialogik taʼlim, refleksiya, metakognitsiya, mustaqil fikrlash

Аннотация

Maqolada oʻquvchilarni kritik fikrlashga oʻrgatishning pedagogik-nazariy asoslari va uni amalga oshirish mexanizmlari tahlil qilingan. Kritik fikrlashning mazmun-mohiyati, tarkibiy komponentlari, rivojlantirish shart-sharoitlari hamda taʼlim jarayonida qoʻllaniladigan samarali pedagogik metodlar yoritilgan. Ilmiy adabiyotlar tahlili asosida oʻquvchilarni kritik fikrlashga oʻrgatishning motivatsion, mazmuniy, operatsion-faoliyatli, refleksiv va baholash komponentlaridan iborat pedagogik mexanizmi taklif etilgan.

Фойдаланилган адабиётлар

1. Abrami P.C., Bernard R.M., Borokhovski E., Waddington D.I., Wade C.A., Persson T. Strategies for teaching students to think critically: A meta-analysis. // Review of Educational Research, 2015, 85(2). – P. 275-314.

2. Berdiyeva Z.P. Oliy ta’lim muassasalari talabalarida tanqidiy fikrlash kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik asoslari. Ilmiy maqolalar to‘plami. // Zamonaviy ta’lim jurnali, 2021-2023-yillar.

3. G‘oziyev E.G‘. Tafakkur psixologiyasi. – Toshkent: «O‘zbekiston», 2011. (Inson tafakkurining shakllanishi, muammoli vaziyatlar va tahliliy yondashuvlarning psixologik asoslari).

4. Heijltjes A., Van Gog T., Paas F. Improving students’ critical thinking: Empirical support for explicit instructions combined with practice. // Applied Cognitive Psychology, 2015, 29(4). – P. 518-530.

5. Karimova V.M. Ijtimoiy psixologiya va amaliyot asoslari. – Toshkent: «Fan va texnologiya», 2017. (Shaxsning axborotni qabul qilish, uni tanqidiy baholash va ijtimoiy tafakkur xususiyatlari).

6. Mavlonova R., Vohidova N., Rahmonqulova N. Pedagogika. – Toshkent: «Fan va texnologiya», 2018. (Ta’lim jarayonida o'quvchilarning tanqidiy tafakkurini o'stirishning pedagogik shart-sharoitlari).

7. Muslimov N.U., Usmonboyeva M.X., Sayidahmedov N.S., To‘rayev A.B. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. –Toshkent: O‘zbekiston fayziyillari nashriyoti, 2015. (Talabalarda mustaqil va tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning interfaol usullari).

8. Niu L., Behar-Horenstein L.S., Garvan C.W. Do instructional interventions influence college students’ critical thinking skills? A meta-analysis. // Educational Research Review, 2013, 9. – P. 114-128.

9. Tiruneh D.T., Verburgh A., Elen J. Effectiveness of critical thinking instruction in higher education: A systematic review of intervention studies. // Higher Education Studies, 2014, 4(1). – P. 1-17.

10. Tolipova J.O. Biologiya ta‘limida o‘quvchilarning mantiqiy va tanqidiy fikrlashini rivojlantirish metodikasi. Pedagogika fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent: 2014.