СУЮҚ МАҲСУЛОТЛАР СИФАТ КЎРСАТКИЧЛАРИНИ НАЗОРАТ ҚИЛИШ УЧУН АДАПТИВ СИҒИМЛИ ДАТЧИК ВА ЎЛЧАШ ТИЗИМИНИ МАТЕМАТИК МОДЕЛЛАШТИРИШ

Mualliflar

  • Эшмурадов Дилшод Эльмурадович

    Tashkent University of Information Technology image/svg+xml

  • Низомов Норхужа Баходирович

    Tashkent University of Information Technology image/svg+xml

  • Исмаилов Отабек Мирхалилович

    Tashkent University of Information Technology image/svg+xml

Калит сўзлар: адаптив сиғимли датчик, диэлектрик сингдирувчанлик, суюқ маҳсулотлар сифати, паразит сиғим, ҳарорат компенсацияси, микроконтроллерли ўлчаш тизими, математик моделлаштириш

Аннотация

Мақолада суюқ маҳсулотлар, жумладан автомобиль ёқилғиси ва техник мойларнинг сифат кўрсаткичларини диэлектрик сингдирувчанлик ўзгариши асосида баҳолашга мўлжалланган адаптив сиғимли датчик ва микроконтроллерли ўлчаш тизимининг математик модели ишлаб чиқилган. Моделда ўта кичик сиғимларни ўлчашга таъсир этувчи паразит сиғимлар, ҳарорат ўзгариши ва электрон элементлар параметрларининг дрейфи ҳисобга олинган. Ҳарорат ва паразит сиғимлар таъсирини автоматик компенсация қилувчи адаптив алгоритм таклиф этилган. Компьютер симуляцияси натижаларига кўра, алгоритм статик характеристиканинг ночизиқлилик хатосини 2,1% дан 0,35% гача, ҳарорат дрейфини эса 0,08 дан 0,01 %/°C гача камайтиради.

Фойдаланилган адабиётлар

1. Texas Instruments. FDC1004: Basics of Capacitive Sensing and Applications. // Application Report SNOA927. – Texas Instruments, 2021.

2. Wang J. Liquid Level Sensing Using Capacitive-to-Digital Converters. // Analog Dialogue, 2015, V. 49, №4.– P. 1-3.

3. Bohn B. Microchip CTMU for Capacitive Touch Applications. Application Note AN1250. – Microchip Technology Inc., 2009.

4. Texas Instruments. CapTIvate Technology Guide: Charge Transfer Technology. MSP430 CapTIvate Design Center. – Texas Instruments, 2026.

5. Kim J.W., Pasupathy P., Zhang S., Neikirk D.P. Measurement of Liquid Complex Dielectric Constants Using Non-Contact Sensors. // IEEE SENSORS 2009 Conference, 2009. – P. 2017-2020.

6. Matko V., Milanović M. Sensitivity and Accuracy of Dielectric Measurements of Liquids Significantly Improved by Coupled Capacitive-Dependent Quartz Crystal. // Sensors, 2021, Vol. 21, № 10. – Art. 3565.

7. Pratt S. Layout Guidelines for the AD7147 and AD7148 CapTouch Controllers. Application Note AN-957. – Analog Devices.

8. Analog Devices. AD7745/AD7746: 24-Bit Capacitance-to-Digital Converter with Temperature Sensor. Data Sheet, Rev. 0. – Analog Devices, 2005.

9. Analog Devices. AD7747: 24-Bit Capacitance-to-Digital Converter with Temperature Sensor. Data Sheet, Rev. 0. – Analog Devices, 2007.

10. Microchip Technology. Charge Time Measurement Unit (CTMU). Family Reference Manual, Section 37. – Microchip Technology Inc.

11. Xu W., Feng X., Xing H. Modeling and Analysis of Adaptive Temperature Compensation for Humidity Sensors.э // Electronics, 2019, Vol. 8, № 4. – Art. 425.

12. Feng Y., Li X., Zhang X. An Adaptive Compensation Algorithm for Temperature Drift of Micro-Electro-Mechanical Systems Gyroscopes Using a Strong Tracking Kalman Filter. // Sensors, 2015, Vol. 15, № 5. –P. 11222-11238.

13. Chen G., Zhou S., Ni J., Huang H. Adaptive Nonlinearity Compensation System for Integrated Temperature and Moisture Sensor. // Micromachines, 2019, Vol. 10, № 12. – Art. 878.

14. Han Z., Hong L., Meng J., Li Y., Gao Q. Temperature Drift Modeling and Compensation of Capacitive Accelerometer Based on AGA-BP Neural Network. // Measurement, 2020, Vol. 164. – Art. 108019.

15. Ziyadullaev D. et al. Soil fertility evaluation based on the Sugeno fuzzy logical model. // BIO Web of Conferences. – EDP Sciences, 2023, Vol. 67. – Art. 01001.

16. Айтбаев Т.А., Абдурахманов А.А., Эшмурадов Д.Э. Анализ характеристик существующих конструкций и выработка требований к термодатчику. // Теория и практика современной науки, 2021, № 1 (67). – С. 19-26.

17. Eshmuradov D. et al. Standartlashtirish, sertifikatlash va sifatni boshqarish tizimlari sohasidagi me’yoriy hujjatlar. // Science and innovation, 2022, Vol. 1, № A8. – P. 595-600.