“ҒӘРИП-АШЫҚ” ДӘСТАНЫНЫҢ МИЛЛИЙ ВАРИАНТЛАРЫНЫҢ ИДЕЯЛЫҚ МАЗМУНЫ ҲӘМ ЖАНРЛЫҚ ӨЗГЕШЕЛИГИ

Mualliflar

  • Есебаев Марат Матекович

    AJINIYOZ NOMIDAGI NUKUS DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI image/svg+xml

Калит сўзлар: достон, жиров, бахши, қадимий, этнография, миллий, маънавий, қисса айтувчи, хотираси яхши кишилар, қубиз, дутор, фольклор, вариант, версия

Аннотация

Мақолада бахшиларнинг яккахон ижрочилик маҳорати ва достоннинг мавзуси, ғояси ва жанр хусусиятини аниқлашда достоннинг феодализм жамиятининг сиёсий-ижтимоий ҳаёти билан боғлиқ тасвирлангани, унда икки ёшнинг ўз муҳаббатини ҳимоя қилиш, ишқий муҳаббат туйғулари поэтик маҳорат билан куйлангани таққосланади. Шунингдек, достоннинг қорақалпоқ миллий вариантларининг мазмуни, сюжети, мотивли ўхшашлиги ва хусусиятларини ўрганиш, ҳар бир бахшининг достон поэтикасида яккахон ижрочилик маҳорати, индивидуал ўзига хослиги ўрганилди.

Фойдаланилган адабиётлар

1. Жирмунский В.М., Зарипов Ҳ.Т. Узбекский народный героический эпос. – Москва: ГИХЛ, 1947.

2. Мақсетов Қ., Тәжимуратов А. Қарақалпақ фольклоры. -Нөкис: “Қарақалпақстан”, 1979.

3. Жирмунский В.М., Зарифов Х.Т. Узбекский народный геройческий эпос. – Москва: Гослитиздат. 1947.

4. Мирзаев Т., Саримсақов Б. Достон, унинг турлари ва тарихий тараққиёти. // Узбек фольклорининг эпик жанрлари. – Тошкент: “Фан”. 1991.

5. Дәўқараев Н. Шағармаларының толық жыйнағы. –Нөкис: «Қарақалпақстан», 1977.

6. Қарақалпақ фольклоры, көп томлық XIV-том. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1985.

7. Мақсетов Қ. Қарақалпақ халқының көркем аўызеки дөретпелери. –Нөкис: “Билим”, 1996.

8. Жамалов А. Жазып алған 1962-жыл 1-июль. “Ғәрип ашық Шасәнем” Библиотека филиал АН.Уз ССР инв № 33689.

9. Қарақалпақ фольклоры көп томлық 35-том. Жазып алған: Н.Камалов (1959-жыл). –Нөкис: “Илим” 2011.

10. Камалов Қ. Қарақалпақ әдебиятының көркем методтың эволюциясы. –Нөкис: “Қарақалпақстан”, 1988.

11. Мирзаев Т. “Алпомиш” достонининг ўзбек вариантлари. -Тошкент: “ФАН” 1968.

12. Эшонқул Ж. Миф ва бадиий тафаккур. –Тошкент: “ФАН”, 2019.

13. Медетов К. “Ғәрип-ашық” ” Библиотека филиал АН.Уз ССР, инвентарь номери Р-428, инв № 172958.

14. Қайыпназаров Р. варианты. Көшириўши Баўетдинова С. Инвентарь номери: П-422 Н 172812. Б. 1.

15. Карам жыраў нусқасы «Ғәрип – ашық» Көшириўши: С.Баҳадырова. Инвертарь номери P-512 N176455.