ЭПОСЛАРДЫ ЖӘҲӘН ИЛИМИ СТАНДАРТЛАРЫ ДӘРЕЖЕСИНДЕ ҮЙРЕНИЎДИҢ ИЛИМИЙ-ТЕОРИЯЛЫҚ ТИЙКАРЛАРЫ

Mualliflar

  • Алламбергенова Г.К.

    AJINIYOZ NOMIDAGI NUKUS DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI image/svg+xml

Калит сўзлар: "Edige", Ch.Valikhanov and "Edige", V.Togan, I.A.Belyaev, V.M.Zhirmunskiy, national versions, genesis, archetype, history and dastan

Аннотация

Мақолада қорақалпоқ халқ эпосларининг чет эл олимлари томонидан тўпланиши, нашр қилиниши, ўрганилиши масалалари қаторида унинг пайдо бўлиши, такомиллашуви, шаклланиши, генезиси, жанр белгилари, типологияси ҳақида фикр билдирилган. Ушбу муаммолар миллий версиялар асосида қиёсий-типологик жиҳатдан ўрганилиб, унинг бир негиздан келиб чиққанлиги асосланилади. Шунингдек, унда давр, ижтимоий-сийсий, иқтисодий шароитларга боғлиқ ҳолда ҳар хил версияларнинг юзага келиши, миллий версиялар орасида қорақалпоқ версиясининг архетип вариант эканлиги ишончли далиллар асосида асосланилади.

Фойдаланилган адабиётлар

1. Алламбергенов К. Қарақалпақ халық дəстаны «Едиге». -Нөкис: «Билим», 1995. 226-б.

2. Ахметов С., Есенов Ж., Жәримбетов Қ. Әдебияттаныў атамаларының орысша қарақалпақша түсиндирме сөзлиги. -Нөкис: «Билим», 1994,102-б.

3. Баҳадырова С., Ахметов С. Фольклор терминлериниң қысқаша сөзлиги. –Нөкис: «Билим»,1994. 94-б.

4. Баҳадырова С. «Китабы дедем қорқыт», «Қоблан», «Едиге» ҳəм ҳəзирги əдебият ҳаққында ойлар. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1992. 39-69-б.

5. Бердибаев Р. Эпос- ел қазнасы. -Алматы: «Раỳан». 1995. 324-б.

6. Об эпосе «Алпамыс» Материалы по обсуждению эпоса «Алпамыс».- Ташкент: изд-во АН УзР., 1959. 215-б.

7. Вопросы изучения эпоса народов СССР. - М.: 1958.-С.100.

8. Жирмунский В.М. Тюркский героический эпос. -Л.: «Наука», 1974. -С.360.

9. Қоңыратбаев Э. Туркология жəне эпос.- Алматы: «Ғылым», 1987, 88-б.

10. Мақсетов Қ. Қарақалпақ фольклоры.- Нөкис: «Билим», 1996, 237-248-б.

11. Пропп В.Я. Морфология сказки. -М.: 1969, -С.107.

12. Хотамов Н., Саримсоқов Б. Адабиётшунослик русша-ўзбекча изоҳли луғати. - Тошкент: «Ўқитувчи», 1988, 162-163-б.

13. Юсупов Ж. Хорезм эпоси-ҳаёт ҳақиқати. -Тошкент: «Фан», 1997. 40-41-б.

14. Юсупов Ж., Қазақбаев С. Хорезм ҳəм қарақалпақ ертеклериниң сюжетинде салт- дəстүрлик мотивлер типологиясы. // «Қарақалпақстан муғаллими», 1997, № 2-3, 141-142-б.