ЖӘМИЙЕТЛИК-СИЯСИЙ ЛЕКСИКАНЫҢ АФФИКСАЦИЯ УСЫЛЫ МЕНЕН ЖАСАЛЫЎЫ

Mualliflar

  • Нажимов А.Ш.

    гуманитар илимлер илим-изертлеў институты

Калит сўзлар: сиёсий лексика, аффиксация, сўз ясалиши, морфология, синтаксис, жамоат, терминология

Аннотация

Қорақалпоқ тилидаги сўз ясовчи аффиксларнинг айримлари ижтимоий-сиёсий тушунча атамаларини ясашда қўлланилади. Аффикслар ёрдамида асосан қуйидаги маънодаги атамалар ясалади: ижтимоий-сиёсий ҳаётга боғлиқ абстракт тушунчалар; шу йўналишга тегишли абстракт маъно билдирувчи тушунчалар; жамият аҳволига ва идеологик муҳитга боғлиқ инсонларни атаб кўрсатадиган тушунчалар. Шу билан бирга, аффиксларнинг қўлланилиш усули ҳар хил. Айрим аффикслар ёрдамида бир қанча терминлар ясалади. От, феъл, сифат сўзларга аффикслар қўшилиши орқали ижтимоий-сиёсий сўзлар ясалади. Ижтимоий-сиёсий лексика ясалишида тилдаги аффиксларнинг барчаси тенг қўлланилмайди. Ҳар бир лексика-семантик гуруҳда кенг қўлланиладиган аффикслари бор. Шу билан бирга, бир лексик-семантик гуруҳда аффикслар унумли бўлса, баъзи, иккинчи бир лексик-семантик гуруҳ учун улар унумсиз бўлиши мумкин.

Фойдаланилган адабиётлар

1. Баскаков Н.А. Каракалпакский язык. II. Ч.I. -Москва: АН СССР, 1952. -С. 170.

2. Каримходжаев Ш. Вопросы изучения терминов земледелия в каракалпакском языке: Авто.реф.дисс. …канд. фил.наук. –Ташкент: 1970. -С.17.

3. Пирниязов К. Формирование и развитие каракалпакской лингвистической терминологии: Авто.реф.дисс. …канд.фил.наук. -Алма-ата: 1981. -С.20.

4. Есемуратова Р. Октябрь ҳәм қарақалпақ лексикасы. – Нөкис: «Қарақалпақстан», 1996.

5. Каримходжаев Н. Қарақалпақ әдебий тили лексикасының раўажланыў дереклери. – Нөкис: «Билим», 2016. 112-б.