ПАРСЫША СӨЗЛЕРДЕН ЖАСАЛҒАН АДАМ АТЛАРЫ

Mualliflar

  • Даниярова З.Ж.

    Өзбекстан Республикасы Илимлер Академиясы Қарақалпақстан бөлими Қарақалпақ гуманитар илимлер илим изертлеў институты

Калит сўзлар: фольклор, тил, туркий тиллар, антропоним, форсча исмлар, арабча исмлар, маданий мерос

Аннотация

Мақолада қорақалпоқ тили форс, кейинчалик араб тилининг интенсив равишда таьсир этиши сабабидан ўзига кўпгина форсча, арабча ва улар орқали бошқа тиллардан ҳам сўзлар қабул килганлиги ҳақида сўз боради. Шунинг учун фольклор асарлари тилидаги форсча киши исмлари тадқиқод обьекти етиб танланди. Қоракалпоқ халқ оғзаки ижодиёти тили халқимизнинг донолигини, акс эттирувчи бебаҳо мерос ҳисобланади. Бизга аёнки, қорақалпоқ фольклори лексик қатламида араб тили билан бирга форс тилининг сўзлари кўплаб учрайди. Антропонимлар халқ маданиятининг тилда кўринишини ва миллийлигини аниқлаш билан шуғулланади. Исмларнинг халқ тарихи, маданияти, турмуш тарзи, психологияси ҳақида дарак берувчи манба эканлиги мисоллар асосида кўрсатиб берилган.

Фойдаланилган адабиётлар

1. Баскаков Н. Состав лексики каракалпакского языка и структура слов. В кн: Исследования по сравнительной грамматике тюркских языков IV. Лексика. –Москва: 1962.

2. Сайымбетов О.Т. Қарақалпақ тилиндеги меншикли адам атлары. –Нөкис: “Билим” 2000. 54-б.

3. Бекбаўлов О. Қаҳарманлық эпостың араб парсы лексикасы ҳәм оның тарийхый лингвистикалық характеристикасы. –Нөкис: “Қарақалпақстан” 1979; Бекбаўлов О, Мамбетназаров Қаҳарманлық дәстанлардағы өзлестирме сөзлердиң түсиниги. –Нөкис: “Билим” 1992.

4. Бегматов Э. Ўзбек исмлари изоҳи. –Тошкент: “Ўзбекистон миллий энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти, 2016.

5. Доспанов О, Доспанова Д. Исмиңиздиң сыры неде? -Нөкис: “Қарақалпақстан” 2009.

6. Ўзбекистон миллий энциклопедияси п ҳарфи. –Тошкент: “Ўзбекистон миллий энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти

7. Гафуров А . Имя и история. –Москва: “Наука” 1987.

8. Қарақалпақ тилиниң түсиндирме сөзлиги. 1-т., 1982; 2-т., 1984; 3-т., 1988; 4-т, 1992. -Нөкис: “Қарақалпақстан”.