КОЛОВРАТКИ СЕМЕЙСТВА EUCHLANIDAE EHRENBERG, 1838 ФАУНЫ УЗБЕКИСТАНА

Mualliflar

  • Сапаров А.Д.

    AJINIYOZ NOMIDAGI NUKUS DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI image/svg+xml

  • Мирабдуллаев И.М.

    Tashkent State Agrarian University image/svg+xml

Калит сўзлар: коловратки, таксономия, фаунистика, Euchlanidae, Eudactilota, Tripleuchlanis, Dipleuchlanis, Euchlanis, гидрофауна, Узбекистан

Аннотация

Ўзбекистон сув иншоатларида планктонларнинг 4 авлодига кирувчи 10 тури мавжуд: Eudactilota (1 тур),Tripleuchlanis (1 тур), Dipleuchlanis(1 тур), Euchlanis (7 тур). Планктонли ёки планкто-бентосли чучук сувда бўладиган шакллари. Оила ва авлод ташхиси келтирилган турларнинг морфологиясига тавсиф, экология ҳамда тарқатиш бўйича маълумотлар, Ўзбекистон гидрофаунаси Euchlanidae туркумларини аниқлаш учун жадвал. Eudactilota авлодида оёқбармоқлари тана узунлигидан зиёдроқ, оёқ бўғимлари яхши бўлинган, ташқи қобиғи қаттиқ бўлмайди. Dipleuchlanis, Euchlanis, Tripleuchlanis авлодларида – оёқ бармоқлари тана узунлигининг ярмидан камроқ, оёқ бўғимлари аниқ бўлинмаган, ташқи қобиғи ригидли. Tripleuchlanis авлодида - орқа ва қорин бўшлиғи деярли бир хил ҳажмда, улар тана бўйлаб чуқур ўйиқлар билан туташган бўлади. Dipleuchlanis авлодида – орқа пластинкаси қорин бўшлиғидан кичикроқ, оёқлари доим теран бўлади. Euchlanis авлодида – орқа пластинкаси қорин бўшлиғидан каттароқ, чуқурлари баъзи ҳолларда аниқ билинмайди ёки умуман мавжуд бўлмайди. Ташқи қобиқнинг орқа пластинкасининг ортқи чеккаси Y ёки U шаклда ўйилган. Euchlanisoropha - оёқ бармоқлари нисбатан калтароқ, ўртаси шишган. E.incisa турида орқа пластинкаси баланд, тана бўйлаб кильга бириккан. E.dilatata турида эса орқа пластинкаси кильсиз бўлади. Ташқи қобиқдан орқа пластинкасининг орқа чеккасидоирасимон ёки ўртмаган чуқурга эга бурчак шаклида текис бўлади. E.triquetra турида орқа пластинкаси тана бўйлаб жойлашган баланд киль билан; ташқи қобиқнингорқа пластинкасининг ортқи чеккаси бурчак шаклида текис бўлиб келади. E.lyra– ён томонда тана бўйлаб жойлашган чуқурчалар бор, E.deflexa – ён томонда тана бўйлаб жойлашган чуқурчалар йўқ, оёқ бормоқлари йўғон, баъзи ҳолларда шишли болади. E.Pyriformis – ён томонда тана бўйлаб жойлашган чуқурчалар йўқ, оёқ бормоқлари озғин, деярли параллель жойлашган бўлади.

Фойдаланилган адабиётлар

1. Кутикова Л.А. Коловратки фауны СССР (Rotatoria). Подкласс Eurotatoria (отряды Ploimida, Monimotrochida, Paedotrochida). -Л: «Наука», 1970. -С. 742.

2. Кутикова Л. А., Фолиян Л. А. Коловратки озера Иссык-Куль. СПб.: Изд-во Зоол. ин-та РАН, 1996. -С.165.

3. Сапаров А.Д., Мирабдуллаев И.М. Коловратки семейства Brachionidae Ehrenberg, 1838 фауны Узбекистана: род Brachionus Pallas, 1766 // Вестник Каршиского гос. универ. 2019. № 3 (в печати).

4. Сапаров А.Д., Мирабдуллаев И.М. Коловратки семейства Brachionidae Ehrenberg, 1838 фауны Узбекистана: роды Keratella, Platias, Plationus, Notholca, Anuraeopsis. // Наука и общество (Нукус). 2019. № 2 (в печати).

5. Сапаров А.Д., Мирабдуллаев И.М. Коловратки семейства Testudinellidae Harring, 1913 фауны Узбекистана. // Вестник ККО АН РУз. 2019. № 4. (в печати).

6. Сапаров А.Д., Мирабдуллаев И.М. Коловратки семейства Trichocercidae Harring, 1913 фауны Узбекистана. // Вестник Хорезм. Акад. Маъмуна. 2019. № 3. (в печати).

7. Fontaneto D., Iakovenko N., Eyres I., Kaya M. et al. Cryptic diversity in the genus Adineta Hudson & Gosse,1886 (Rotifera: Bdelloidea: Adinetidae): a DNA taxonomy approach. // Hydrobiologia. 2011. V. 662. P. 27-32.

8. Gilbert J.J., Walsh E.J. Brachionus calyciflorus is a species complex: mating behavior and genetic differentiation among four geographically isolated strains. // Hydrobiologia. 2005. V. 546. P. 257–265.

9. Mills S., Alcantara-Rodrıguez A.J. Ciros-Perez J. et al. Fifteen species in one: deciphering the Brachionus plicatilis species complex (Rotifera, Monogononta) through DNA taxonomy. // Hydrobiologia. 2017. Doi: 10.1007/s10750-016-2725-7.

10. Mirabdullaev I.M. On species of the genus Lophocharis Ehrenberg, 1838 (Rotifera: Monogononta) from Uzbekistan. // Hydrobiologia. 1992. V. 245. P. 163-165.