КАРАКАЛПАКСКИЕ СВАДЕБНЫЕ ПЕСНИ «СЫҢСЫЎ» В КОНТЕКСТЕ ОБРЯДОВ

Mualliflar

  • Бекжанова Б.

    AJINIYOZ NOMIDAGI NUKUS DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI image/svg+xml

Калит сўзлар: этнография, тўй маросимлари, қизни узатиш, «Қиз ўтириш маросими», тўй маросими фольклори, («Сыңсыў)» қўшиқлари, келиннинг хайрлашиш маросими

Аннотация

Қорақалпоқ тўй маросим фольклори қорақалпоқ халқи этномаданиятининг тарихий илдизларини ўрганишда муҳим аҳамиятга эга тарихий-этнографик манба бўлиб ҳисобланади. Мақолада куёвнинг уйига узатилиб кетилаётган қизлар томонидан айтилган «Сыңсыў» қўшиқлари тарийхий-этнографик жиҳатдан таҳлил этилган. «Сыңсыў» фақатгина тўй қўшиқларигина эмас, балки қизни куёвнинг уйига узатиш билан боғлиқ маросимларидан бири бўлиб ҳисобланади. Этнофольклор материаллари асосида «Сыңсыў» қўшиқларининг ўзига хос этнографик хусусиятлари очиб берилган. Шу билан биргаликда мақолада «Сыңсыў» қўшиқларининг тарихий генезиси, шаклланиши, ижтимоий тарихий тараққиёт босқичларидаги трансформацияланиш йўллари ёритиб берилган.

Фойдаланилган адабиётлар

1. Жапақов Н. Еске түсириўлер. Илимий мийнетлери. -Нөкис: «Билим», 1990. 319-б.

2. Айымбетов Қ. Халық даналығы. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1988, 489-б.

3. Қарақалпақ дәстүр қосықлары. /Дүзиўшилер: Қ.Мақсетов, К.Палымбетов. -Нөкис: «Билим», 1997. 98-б.

4. Қарақалпақ фольклоры. (Көп томлық). 11-том. Биринши китап. Айтыс. - Нөкис: «Қарақалпақстан», 1982, 343-б.

5. Шаниёзов К. К этнической истории узбекского народа. -Ташкент: «Фан», 197. -С.342.

6. Аширов А.А. Ўзбек халқининг қадимий эътиқод ва маросимлари /Масъул муҳаррир Д.А. Алимова; ЎзР ФА Тарих институти, Марказий Осиёни тадқиқ қилиш француз институти IFEAC.-Тошкент: Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти. 2007. 274-б.

7. Давқараев Н. Шығармаларының толық жыйнағы. 2-том. – Нөкис: «Қарақалпақстан», 1977. 354-б.

8. Саримсақов Б. Ўзбек маросим фольклори. -Тошкент: «Фан», 1986. 214-б.

9. Скворцова З.Р. О причитаниях в свадебном обряде. В кн.: Фольклор и этнография. -Л.: «Наука», 1974. -С. 244.

10. Есбергенов Х., Атамуратов Т. Традиции и их преобразования в городском быту. -Нукус: «Каракалпакстан», 1975. Бичурин Н (Иакинф). Собрание сведений о народах, обитающих в Средней Азии в древние времена. – М-Л.: АН СССР, 1950. Т. II.

12. Галданова Г.Р. Семантика архаичных элементов свадьбы у тюрко-монголов. //Традиционная обрядность монгольских народов. -Новосибирск: «Наука», Сибирское отделение, 1992. -С. 76-77.

13. Тлеубергенова Н. Традиционные жилища каракалпаков в XIX, начале XX века Дис … канд. истор. наук. –Нукус: 1996.

14. Қарақалпақ фольклоры. (Көп томлық). 5-том. Қарақалпақ халық қосықлары ҳәм салт жырлары. 5-том. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1980. –С.487.