ҚАРАҚАЛПАҚ ХАЛЫҚ ДӘСТАНЫ «ШӘРЬЯР»ДЫҢ СЮЖЕТЛИК ҚАТЛАМЛАРЫ (Дәстан генезисине тийкар болған аўыспалы сюжетлер ҳәм олардың поэтикалық хызмети мәселеси)

Mualliflar

  • Кенесбаева Ш.

    AJINIYOZ NOMIDAGI NUKUS DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI image/svg+xml

Калит сўзлар: сюжет қатлами, кўчма сюжетлар, сюжет ва эпос генезиси, достон поэтикаси: миф, эртак ва достон

Аннотация

Мақолада «Шариёр» достонининг сюжет қатламларининг пайдо бўлиш манбалари ўрганилиб, Ғарб ва Шарқ халқлари фольклори билан адабиётига хос кўпгина кўчма эртак сюжетлар талқин қилинган. Ушбу сюжетлар «Шариёр» достонининг пайдо бўлишида ғоявий-эстетик манба вазифасини бажарганлиги ишончли далиллар билан асосланилиб, «Шариёр» достони А.С.Пушкиннинг «Шох султон ҳақидаги эртак» каби асарларнинг пайдо бўлишида эстетик омил сифатида хизмат қилганлиги ҳақида сўз боради.

Фойдаланилган адабиётлар

1. Гомер. Одиссея. –М.: Гослитиздат, 1959.

2. Жирмунский В.М Сравнительная литературоведения Восток и Запод –Л.: «Наука», 1979.

3. Мақсетов Қ.М. «Шәрьяр» дәстанының тили ҳаққында. // ӨзРИАҚБ «Хабаршы» журналы, №2. 1960.

4. Мақсетов Қ.М «Шәрьяр» дәстаны ҳаққында. // ӨзРИАҚБ «Хабаршы» журналы №2. 1973.

5. Мақсетов Қ. Қарақалпақ дәстаны «Шәрьяр», (көп томлық) Қарақалпақ фольклоры, XIII том. Алғы сөз. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1984.

6. Пропп В.Я.Русский героический эпос. –Л.: «Наука», 1955.