Features of the formation of kazakh grammatical terminology prior to A.Baitursynuly

Mualliflar

  • Bulbul Davletkhanovna Karbozova

    K.I.Satpayev nomidagi Qozogʻiston Milliy tadqiqot texnika universiteti

  • Bekzat Gabitovna Kambarova

    Davlat tilini rivojlantirish instituti

Kalit so‘zlar: qozoq terminologiyasi, grammatik terminlar, XX asr boshi, termin yaratish, milliy ilmiy til, ruscha- qozoqcha lugʻatlar, jadid maʼrifatchiligi

Annotatsiya

Maqolada XX asr boshlarida qozoq grammatik terminologiyasining shakllanishi uchun dastlabki shart- sharoitlar va uning tarixiy-lingvistik xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida ilk ruscha-qozoqcha lug‘atlar va o‘quv qo‘llanmalaridagi terminlarning ko‘pvariantliligi, ko‘pqatlamli lingvistik tabiati hamda orfografik beqarorligi tahlil qilindi. Shuningdek, arab grammatik an’anasi, rus missionerlik lingvistikasi va jadid ma’rifatchiligining qozoq termin yaratish jarayoniga ta’siri yoritildi. Natijada Baitursynulygacha bo‘lgan davr qozoq ilmiy terminologiyasining prateoretik, o‘tish bosqichi sifatida baholandi.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Ilminsky N. I. Materials for the Study of the Kirghiz Dialect (Kazakh-Russian Dictionary). – Kazan: University Press, 1861.

2. Syzdyqova R. The History of the Kazakh Literary Language (XV–XIX Centuries). Collected Works (Multi-volume edition). – Almaty: «El-shesheire», 2014.

3. Aitbayuly Ö. Issues of Terminology in Kazakh Linguistics. – Almaty: «Abzal-ai», 2013.

4. Qurmanbayuly,Sh. Alash and Terminology Studies. – Almaty: «El-shesheire», 2008. Funding source: This article was prepared within the framework of the scientific project AP26104267 “Subject terms (terminology) in textbooks up to the 1930s: national principles and the Eurocentric paradigm of the Soviet period,” funded by the Science Committee of the Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan.