QARAQALPAQ XALÍQ DÁSTANÍ «SHÁRYAR»: JIYNALÍWÍ, BASÍP SHÍǴARÍLÍWÍ HÁM IZERTLENIWINIŃ AYÍRÍM MÁSELELERI

Авторы

  • Keńesbaeva Sh.K.

    Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz image/svg+xml

Ключевые слова: степень изученности темы: дастан «Шарияр», жанровые особенности, внешне-сюжетный дастан (О.Кожуров), социально-бытовой дастан (К.Максетов), сказочный дастан (И.Сагитов), сказочный мотив, мифический мотив, мифический-сказочный эпос, проблемы и задачи по изучению данного эпоса

Аннотация

В статье освещаются степен изученности каракалпакского народного эпоса «Шарияр», которому нет аналога у других народов. Автор статьи сопоставляет мнения по данному вопросу в каракалпакской фольклористике и приходит к заключению, что данный эпос не является социально-бытовым эпосом, а представляет собой мифологическое-сказочное произведение т.е. по жанровым признакам является сказочным-мифическим эпосом.

Библиографические ссылки

1. Karimov Đ.A. Tariyxıy xotirasiz kelajak yo’q. –Toshkent: «Sharq», 1998.

2. Ayımbetov Q. Xalıq danalıǵı. –Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1988.

3. Karimov A. «Sháryar» dástanı hám onıń tuwısqan xalıqlar folklorı menen baylanısı. // «Ámiwdárya», №4-5, 1992; Maqsetov Q. «Sháryar» dástanınıń tili haqqında. // Vestnik Karakalpakskogo Filiala AN Uz SSR, 1960, №2; Nurmuxammedov M.K. Skazki A.S.Pushkina i folklor narodov Sredney Azii. -Tashkent: «Fan», 1983; Saǵitov İ.T. «Sháryar» dástanı haqqında. / Sovet Karakalpakstanı. 5-noyabr` 1959, №213; Srashova G. «Sháriyar» dástanınıń variantları haqqında. // Qaraqalpaqstan muǵallimi, 2000, №3-4; Srashova G. Ertekten dástanǵa shekem. // Qaraqalpaqstan muǵallimi, 2001, № 1-2.

4. Kojurov O. Shıǵarmaları. –Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1988.

5. Qaraqalpaq folklori. 20 tomliq XIII t. / Shariyar Qaraqalpaq xalıq dastanı. -Nokis: «Qaraqalpaqstan», 1984; Qaraqalpaq folklorı. Kóp tomlıq. T.9-13. -T.: «Manaviyat», 2009.

6. Maqsetov Q. Qaraqalpaq xalqınıń kórkem awızeki dóretpeleri. –Nókis: «Bilim», 1996.

7. Maqsetov Q. Dástanlar. Jırawlar. Baqsılar. –Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1992.

8. Nurmuxamedov M.K. A.S.Pushkinniń ertekleri hám Orta Aziya xalıqlarınıń folklorı. -Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1987.

9. Paxratdinov A. Qaraqalpaq xalıq dástanı «Sháryar». Alǵı sóz. / Sháryar. Qaraqalpaq xalıq dástanı (Qulamet jıraw variantı). -Nókis: QQMB, 1959.; İ.Yusupov. «Sháryar»dıń russha awdarmasına alǵı sóz. (V krayu starinnıx skazaniy). / «Skazanie o «Sharyar» v perelojenii S.Severtsova, Moskva, 1971.; Sharyar. Óteniyaz jıraw variantı (jazıp alǵan Q.Maqsetov) hám Qulamet jıraw variantı (jazıp alǵan Á.Shamuratov). Tekstlerdi baspaǵa tayarlap, alǵı sózler menen jırawlar haqqındaǵı maǵlıwmatlardı jazǵan hám sózlik dúzgen Q.Maqsetov. Qaraqalpaq folklorı. 20 tomlıq, XIII tom. «Sháryar». Qaraqalpaq xalıq dástanı. -Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1984.

10. Pashshieva G.M. Xalq dostonlari qiyosiy urganish usullari. Uslubiy qollanma. -Nókis: 2015.

11. Saǵitov Đ.T. Qaraqalpaq xalqınıń qaharmanlıq eposı. –Nókis: 1986.

12. Shaxriyor. Qoraqalpoq xalq dostoni. Qaraqalpaqshalaǵan Muxamad Ali. Alǵı sózin jazǵan İ.Yusupov. –Toshkent: «Ǵ.Gulom», 1977.