ҚАРАҚАЛПАҚ ХАЛЫҚ ДӘСТАНЫ «ШӘРИЯР»ДЫҢ ЖАНРЛЫҚ ҚӘСИЙЕТЛЕРИ ҲАҚҚЫНДА БИР-ЕКИ АЎЫЗ СӨЗ

Авторы

Ключевые слова: дастан «Шарияр», жанровые особенности, внешне-сюжетный дастан (О.Кожуров), социально-жизненный дастан (К.Максетов), сказочный дастан (И.Сагитов), сказочный мотив, мифический мотив, мифически-сказочный дастан

Аннотация

В статье освещаются жанровые особенности каракалпакского народного эпоса «Шарьяр», которому нет аналога у других народов. Автор статьи сопоставляет мнения по данному вопросу в каракалпакской фольклористике и приходит к заключению, что данный эпос не является социально-жизненным эпосом и произведением с сюжетом извне, а представляет собой мифологически-сказочное произведение.

Библиографические ссылки

1. Каримов А. «Шәрьяр» дәстаны ҳәм оның туўысқан халықлар фольклоры менен байланысы. // «Әмиўдәрья» №4-5, 1992; Мақсетов Қ. «Шәрьяр» дәстанының тили ҳаққында. // Вестник Каракалпакского Филиала АН Уз ССР, 1960, №2; Нурмухаммедов М.К. Сказки А.С.Пушкина и фольклор народов Средней Азии. -Ташкент: «Фан», 1983; Сағитов И.Т. «Шәрьяр» дәстаны ҳаққында. / Совет Каракалпакстаны. 5-ноябрь 1959, №213; Срашова Г. «Шәрияр» дәстанының вариантлары ҳаққында. // Қарақалпақстан муғаллими. 2000, №3-4; Срашова Г. Ертектен дәстанға шекем. // Қарақалпақстан муғаллими. 2001, № 1-2.

2. Кожуров О. Шығармалары. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1988.

3. Мақсетов Қ. Қарақалпақ халқының көркем аўызеки дөретпелери. -Нөкис: «Билим», 1996.

4. Сағитов И. Қарақалпақ халқының қаҳарманлық эпосы. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1988, 39-б.

5. А.Пахратдинов. Қарақалпақ халық дәстаны «Шәрияр». Алғы сөз. -Шәрьяр. Қарақалпақ халық дәстаны (Қуламет жыраў варианты). -Нөкис: ҚҚМБ, 1959; И.Юсупов. «Шәрияр»дың русша аўдармасына алғы сөз. (В краю старинных сказаний). -«Сказание о «Шәрияр» в переложении С.Северцова, 1971.; Қарақалпақ фольклоры. көп томлық, XIII том. «Шәрияр». Қарақалпақ халық дәстаны. Өтенияз жыраў варианты (жазып алған Қ.Мақсетов) ҳәм Қуламет жыраў варианты (жазып алған Ә.Шамуратов). Текстлерди баспаға таярлап, алғы сөзлер менен жыраўлар ҳаққындағы мағлыўматларды жазған ҳәм сөзлик дүзген Қ.Мақсетов. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1984.