Túrkiy til biliminde gender máselesiniń úyreniliwi

Mualliflar

Kalit so‘zlar: gender, gender lingvistikasi, erkak va ayollarga xos so‘zlar, qiyosiy tadqiqot, gender stereotiplar

Annotatsiya

Tilshunoslikda gender masalasi yangi yo‘nalish bo‘lishiga qaramasdan ancha tez rivojlanib, maxsus tadqiqot obyektiga aylanib ulgurdi. Tilshunoslikda gender tadqiqotlari alohida o‘rin egallab, mustaqil bo‘lgan lingvistik yo‘nalish gender lingvistikasi yoki lingvistik genderologiya paydo bo‘ldi. Turkiy tilshunoslikda gender tushunchasi ancha o‘rganilib, lingvistik yo‘nalishda kengroq tadqiq etilib ulgurgan. Ushbu maqolada turkiy tillardagi gender masalasining o‘rganilishi, shuningdek qoraqalpoq tilshunosligidagi gender tadqiqotining dastlabki ko‘rinishlari haqida so‘z yuritildi.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Ergasheva G. I. Linguistic and extra-linguistic factors in the formation of gender terminology in the system of different languages. Doc.dis. 2018. –Р. 228.

2. Rzamuratova Z. Qoraqalpoq xalq dostonlarida gender streotiplarining tasvirlanishi. diss. Avtoref. –Nukus: 2025.

3. Stroller R. Sex and gender. On the development of masculinity and femininity. London: Hogarth Press. 1968. – Р.383.

4. Usenova G., Seytjanova L. The concept "mother/ana" in proverbs of the Karakalpak language. // «Ilim hàm

5. Абдиназимов Ш. "Ҳаял сөзи ҳаққында". –Нөкис: // Вестник ҚМУ. 2015. №4. 104-106-б.

6. Абдувахобова М.А. Инглиз, итальян ва ўзбек фольклор матнларида гендернинг тил воситаларида ифодаланиши. Кан.дис. 2019. 164-б.

7. Ахметов Ә. Түркi тiлдерiндегi табу мен эвфемизмдер. –Алматы: «Ғылым», 1995.

8. Байтұрсынов А. Ақ жол: өлеңдер мен тәржимелер, публ. мақалалар және әдеби зерттеу. Қурастырған Р.Нурғалиев. – Алматы: «Жалын». 1991. 464-б.

9. Гулямова Ш. К. Ўзбек тили евфемизмларининг гендер хусусиятлари. Кан.дис. 2020. 163-б.

10. Даулетмуратова З. Ана тәрепине байланыслы туўысқанлық атамалар. –Нөкис: // Вестник ҚМУ. 2016. №4. 123-125-б.

11. Ергашева Г.И. Инглиз ва ўзбек тиллари фразеологизм ва гендер аспектининг қиёсий типологик тадқиқи. Кан.дисс. –Тошкент: 2011. 165-б.

12. Жанпеисова Н.М. Концепт мать/ана в казахской концептосфере (опыт контрастивно-лингвокультурологи- ческого анализа в аспекте казахско-русского билингвизма). Актобе: Изд. Центр АУ им. С.Баишева, 2003. –С.140.

13. Жубанов Қ.Қ. Қазақ тiлi жөнiндегi зерттеулер. –Алматы: «Ғылым», 1999.

14. Исмагулова Г. Лингвокультурологический аспект гендерных отношений: сопоставительный аспект: на мат. рус., нем и каз. языков: дис. канд. филол. наук. –Челябинск: 2005. –С. 178.

15. Князин А.Т. Гендерный аспект английского юмористического дискурса (языковые и социокультурные проявления). Автореферат. 2016.

16. Қурбанбаева Д. Инглис хәм қарақалпақ тилинде gender/жыныс (ер-ҳаял) түсиниклериниң грамматикалық

17. Мамаева Г.Б. Ерлер мен әйелдердің сөз қолданыстарындағы ерекшеліктер: филол. ...ғыл. канд.дисс. Алматы, 2003. 156-б

18. Морозова А.А. Лингвокогнитивное содержание гендерных стереотипов женственности и мужественности (на материале испанского языка). Кан.дисс. –Самарканд: 2011. –С. 177.

19. Мусаева Ф. Т. Ўзбек тилида жинс тушунчасининг ифодаланиши. Кан.дис. 2019. 140-б.

20. Нарожная В.Д. Гендерный аспект в невербальной коммуникации// Психолингвистика и социолингвистика: состояние и перспективы: материалы международной конференции. – Алматы: Қазақ университеті, 2003. -С. 269- 270.

21. Нуржанова З.М. Невербальные средства общения: гендерный аспект: автореф. канд. филол. наук. –Алматы: 2005. –С. 22.

22. Сабитова З.К. Гендерная оппозиция в языке: диахронический аспект: Учебное пособие. – Алматы: Қазақ университеті, 2007. –С.157.

23. Саидхонов М.М. новербал масалалар ва ўзбек тилида уларнинг ифодаланиши. Кан.дис.1993. 160-б.

24. Сейсенова А. Д. Лингвистикалық мәдениеттану: этикет формаларын салыстырмалы талдау. Автореферат. Филол.ғыл.канд. –Алматы: 1998.

25. Сохацкая О.Л. Индоевропейские и праславянские реликты в древнерусской оппозиции «мужское-женское»: дис.канд. филол. наук. – Алматы: 2002. –С.119.

26. Төребаева Ф. Тил билиминде гендер мәселесиниң үйренилиўи. –Нөкис: //Вестник ҚГУ, 2021. №3. 294-295-б.

27. Туйебекова З.Д. Гендерная контрастивистика: сфера морфологии. // Психолингвистика и социолингвистика: состояние и перспективы: материалы международной конференции. -Алматы: Қазақ университеті, 2003. -С. 279- 281.

28. Тухтасинов И.М. Лингвокултурологические и гендерные особенности сложных слов в художественном тексте (на материале испанского языка). Кан.дисс. –Самарканд: 2011. 177- б.

29. Тучкова Е.А. гендерные признаки образа автора во французских женских, автобиографических романах: композиционно-нарративный и стилистико-прагматический аспекты. Автореферат. Кан.дисс. 2015. 20-б.

30. Хасанұлы Б. Қыздың сөйлеу әдебі – ана тілінің ажары // «Қазақ қызы: өткені, бүгіні, ертеңі: халықаралық ғылымипрактикалық конференция материалдары. – Алматы: 2003. Т.1. 98-107-б.