Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı «Ilim hám jámiyet» jurnalına 2004-jıl tiykar salınǵan. Jurnal jılına 8 márte shıǵadı, kólemi 14-16 b/t. 2007 jıl 14 fevralda Qaraqalpaqstan Respublikası málimleme hám ǵalaba xabar agentligi tárepinen dizimge alınǵan hám № 01-043 sanlı gúwalıq berilgen. Ózbekstan Respublikası Joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar ministrligi janındaǵi Joqarı attestaсiya komissiyasınıń 2013 jıl 30 dekabardegi 201/3-sanlı qararı menen doktorlıq dissertaciyalardıń tiykarǵı nátiyjelerin baspadan shıǵarıwda usınıs etilgen ilimiy jurnallar qatarına kiritilgen.
Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz
Oliy ta’lim talabalari ijtimoiy-psixologik xususiyatlarida kasbiy o‘zlikni anglash masalasi
Maqolada oliy ta’lim muassasalari talabalarining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari, xususan, bo‘lajak chet tili mutaxassislarida kasbiy identiklik (o‘zlikni anglash) shakllanishi masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida filolog talabalarning psixologik bilimlariga bo‘lgan munosabati va kasbiy motivatsiyasidagi o‘ziga xosliklar empirik ma’lumotlar asosida yoritilgan. Olingan natijalar asosida talabalarda professional “Men-konsepsiyasi”ni shakllantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Qizlarni jamiyatdagi ijtimoiy faolligini psixologik fenomen sifatida tadqiq etishning ilmiy talqini
This study analyzes the social activity of girls as a psychological phenomenon. It examines the motivational, cognitive, emotional, and behavioral components of social activity, as well as the influence of personal and social factors. The social activity of girls is considered in relation to their communicative abilities, empathy, responsibility, and social adaptability. Special attention is given to the impact of gender roles, social environment, and the education system. As a result, it is substantiated that girls’ social activity is an important factor in the sustainable development of society.
Psixologiyalıq izertlewlerde muǵdarlıq analiz xarakteristikası
This article presents the concept, stages of development and significance of quantitative analysis in psychological research.
Гендерный подход к исследованию профессиональной идентичности студентов
В статье анализируется профессиональная идентичность студентов как показатель и результат их успешной адаптации к учебной, профессиональной и социокультурной среде. Показано, что она способствует преодолению внутренней напряжённости, тревожности и неуверенности. Особое внимание уделено гендерным различиям в формировании профессиональной идентичности и факторам, влияющим на профессиональное самоопределение.
Жизнестойкость как ресурс конструктивного поведения в конфликтных ситуациях у студентов-психологов
В статье рассматриваются особенности поведения в конфликтных ситуациях и жизнестойкость студентов-психологов. Анализируются показатели вовлечённости, контроля, принятия риска и стратегии разрешения конфликтов. Полученные результаты подчеркивают значение развития личностных ресурсов для профессионального становления будущих психологов.
Ixtisoslashtirilgan maktablarda o‘quvchilarning ta’lim muhitiga moslashuv jarayonida gender tenglik madaniyatini rivojlantirish omillari
Ixtisoslashtirilgan maktablarda o‘quvchilarning ta’lim muhitiga ijtimoiy-psixologik moslashuvi jarayonida gender tenglik madaniyatini shakllantirishning ahamiyati tahlil qilingan. Ta’lim muassasasida mavjud bo‘lgan gender stereotiplari o‘quvchilarning moslashuv darajasiga qanday ta’sir ko‘rsatishi ilmiy-amaliy asosda yoritilgan. Maktab muhitining genderga nisbatan neytralligi, o‘qituvchi va ota-onalarning qarashlari, shuningdek trening va tashabbuslarning roli tadqiqot obyekti sifatida o‘rganilgan. Xorijiy va mahalliy tajribalar tahlili orqali ta’lim muhitida tenglikni qaror toptirishga doir aniq tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqola genderga oid stereotiplardan holi, adolatli va psixologik jihatdan sog‘lom muhit shakllantirish zaruriyatini asoslaydi.
Олий таълим муассасаларида биология фанини ўқитиш методикасини сунъий интеллект технологиялари асосида такомиллаштириш
Мақолада олий таълим муассасаларида биология фанини ўқитиш жараёнини сунъий интеллект технологиялари асосида такомиллаштиришнинг назарий, дидактик ва амалий жиҳатлари кенг ёритилган. Рақамли интеллектуал воситалар ёрдамида таълимни индивидуаллаштириш, адаптив ўқитиш муҳитини шакллантириш, виртуал лаборатория машғулотларини ташкил этиш, билимни автоматик таҳлил қилиш ва педагогик қарор қабул қилишни қўллаб-қувватлаш имкониятлари таҳлил қилинган. Биология таълими учун сунъий интеллект интеграцияланган босқичли методик модель таклиф этилган ҳамда тажриба-синов ишлари ва статистик таҳлил натижалари асосида унинг самарадорлиги асосланган.
Совершенствование методики обучения английскому языку студентов направления информационных технологий на основе подхода clil (на примере каракалпакских групп)
В статье рассматриваются особенности совершенствования методики обучения английскому языку студентов направления информационных технологий на основе подхода CLIL (Content and Language Integrated Learning). Данный подход предполагает интеграцию предметного содержания и иностранного языка, что позволяет одновременно развивать профессиональные и языковые компетенции студентов.
Fanlararo integratsiya asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ faoliyatni rivojlantirish metodikasi
Maqolada boshlang‘ich ta’lim tizimining jamiyat rivojidagi ahamiyati, o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, ijtimoiy faollik va ijodiy tafakkurni shakllantirish masalalari tahlil qilinadi. Shuningdek, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ faoliyatni rivojlantirish, ularning bilishga bo‘lgan qiziqishini oshirish hamda shaxsiy salohiyatini ro‘yobga chiqarishning pedagogik jihatlari yoritiladi.
Boshlang‘ich sinf jismoniy tarbiya darslarida umumrivojlantiruvchi mashqlardan foydalanish metodikasi
Maqolada boshlang‘ich sinf jismoniy tarbiya darslarida umumrivojlantiruvchi mashqlardan foydalanish metodikasi tahlil qilingan. Tadqiqotda umumrivojlantiruvchi mashqlarning o‘quvchilarning jismoniy tayyorgarligini oshirish, sog‘lom turmush tarzini shakllantirish va harakat faoliyatini rivojlantirishdagi ahamiyati ko‘rsatilgan. Darslik va darsdan tashqari mashg‘ulotlarda ushbu mashqlardan samarali foydalanish yo‘nalishlari ishlab chiqilgan.
Task-based language teaching in developing communicative competence of esp learners
The paper explores the effectiveness of Task-Based Language Teaching (TBLT) in developing communicative competence among ESP learners, particularly History students at the B1–B2 level. The findings show that TBLT improves students’ fluency, interaction, and ability to use language in academic contexts. The results suggest that TBLT is an effective approach for enhancing both language skills and subject-related communication in ESP instruction.
Mexanika bo‘limini o‘qitishning o‘ziga xos jihatlari va turli kasblarda tutgan o‘rni
Mexanika – fizikaning asosiy bo‘limlaridan bo‘lib, materiyaning harakati, kuch va harakat o‘rtasidagi bog‘liqlik, jismlarning o‘zaro ta’siri, ularning muvozanat va harakat qonuniyatlarini o‘rganadi. Mexanika bugungi zamo- naviy jamiyatda, sohalarda va hayotda juda katta ahamiyat kasb etadi. Uni o‘qitish usullari va o‘ziga xosliklari zamonaviy metodikalarda chuqur o‘rganilmoqda. Mexanikaning asosiy bo‘limlari klassik mexanika, statika, dinamika, kinematika va boshqa turli qismlardan iboratdir. Ushbu bo‘limlardan olinadigan bilimlarning hayotiy ahamiyati juda yuqoridir.
Mekteplerde qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıwda milliy qádiriyatlardı sińdiriwdiń pedagogikalıq tiykarları
This article examines the issues of instilling national values in the teaching of Karakalpak literature in schools. Through literary works, the ways of enriching the spiritual world of students and shaping their patriotic, humanistic, and national consciousness are analyzed. The importance of interactive methods, the use of folklore materials, and interdisciplinary connections will also be emphasized. The research results will provide practical recommendations for increasing the effectiveness of instilling national values in Karakalpak literature lessons.
Maktabda fizika fanini o‘qitishda PheT virtual laboratoriyalaridan foydalanish samaradorligi
Maqolada umumta’lim maktablarida fizika fanini o‘qitishda PhET interfaol simulyatsiyalaridan foydalanish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot 7-sinf “Issiqlik hodisalari” va 8-sinf “Elektr zanjirlari” bo‘limlari misolida virtual laboratoriyalarni dars jarayoniga integratsiya qilish usullariga bag‘ishlangan. An’anaviy laboratoriya mashg‘ulotlaridagi asbob-uskuna yetishmasligi, xavfsizlik va vaqt cheklovlarini bartaraf etishda PhET simulyatsiyalarining afzalliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash va mustaqil izlanish ko‘nikmalarini rivojlantirish yo‘llari ko‘rsatilgan.
Raqamli ta’lim muhitida matematika fanini o‘qitishning nazariy-metodologik asoslari
Mаqolаda raqamli ta’lim muhitida matematika fanini o‘qitishning nazariy-metodologik asoslarini aniqlash va tizimlashtirishga bag‘ishlanadi. Tadqiqotning maqsadi raqamli didaktika sharoitida matematik kompetensiyalarni shakllantirish mexanizmlarini, o‘qituvchi faoliyatining metodik transformatsiyasini hamda raqamli baholashning ishonchlilik-me’yoriy asoslarini asoslashdan iborat.
Формирование духовно – эстетических качеств детей дошкольного возраста при обучении их навыкам рисования совместно с родителями
В статье раскрываете роль родителей в духовно-эстетическом воспитание их детей в одном из видов изобразительной деятельности – рисовании. Описываются качества, которые формируются в этом процессе – эстетического качеств и чувств детей дошкольного возраста.
Estetikalıq tárbiyanıń pedagogika hám filosofiyadaǵı áhmiyeti
This article provides an in-depth analysis of aesthetic education, one of the current pressing problems, and especially discusses the importance of aesthetic education. An attempt has been made to broadly reveal the scientific and philosophical contradictions related to the development of aesthetic education among students.
Voleyboldı oqıtıw metodikasında zamanagów pedagogikalıq texnologiyalar
The article highlights the theoretical and practical foundations of using modern pedagogical technologies in teaching volleyball as a discipline. The article analyzes the role of interactive methods, information and communication technologies, and innovative pedagogical approaches in the effective organization of volleyball training. The significance of new pedagogical technologies in the physical development of students, the formation of motor skills, and the enhancement of their interest in sports is also scientifically substantiated.
Qaraqalpaq xalıq pedagogikasında ekologiyalıq terminologiyanıń lingvokulturologiyalıq táriypi
The article provides a scientific analysis of the representation of ecological pedagogy ideas in the terminology of Karakalpak folk pedagogy and pedagogical journalism. First of all, elements of ecological thinking and attitudes toward nature are identified based on samples of oral folk literature. In addition, ecological terms used in pedagogical journalism are examined from semantic and linguocultural perspectives. As a result, it is substantiated that ecological pedagogy ideas constitute an essential component of the national educational system.
Ta’lim klasterida o‘quv-tarbiyaviy jarayon sifatini naqshbandiya ta’limoti asosida takomillashtirishning konseptual modeli
The article analyzes the issue of improving the quality of the educational process within the framework of an educational cluster in harmony with the spiritual-moral, labor-oriented, and socially responsible ideas of the Naqshbandi teaching.
Развитие академического письма у студентов педагогических направлений
В статье представлено авторское осмысление проблемы развития академического письма у студентов педагогических направлений подготовки. Обосновывается необходимость системной работы по формированию письменной научной компетенции будущих педагогов в условиях модернизации высшего образования. Цель исследования заключается в разработке структурно-функциональной модели формирования академического письма, учитывающей профессиональную специфику педагогической деятельности.
Logoritmika – maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirishning samarali vositasi
Maqolada erta yoshdagi bolalar bilan logoritmik mashqlardan foydalanish samaradorligi haqida fikr yuritiladi. Muallifning shaxsiy tajribasi shuni ko‘rsatadiki, logoritmika nafaqat tarbiyalanuvchilarning jismoniy sifatlarini mustahkamlaydi, balki nutq rivojiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatib, bolalarda turli nutqiy ko‘nikmalarni shakllantirishga yordam beradi.
Проектирование цифровой платформы для использования креолизованных текстов в обучении русскому языку и литературе
Статья посвящена обоснованию использования креолизованных текстов в цифровой среде как необхо- димого инструмента адаптации обучения к визуальному восприятию современных поколений обучающихся.
Интеграциялашган жисмоний тарбия дарсларини лойиҳалашни алгоритмлаш
Мақолада интеграциялашган жисмоний тарбия дарсини лойҳалашни алгоритмлаштириш масалалари кўриб чиқилган. Ўкув жараёни самарадорлигини оширишга қаратилган замонавий педагогик ёндашувлар, рақамли технологиялар ва фанлараро интеграция усуллари ёритилган. Тадқиқотда жисмоний тарбия тизимида инновацион таълим технологияларининг аҳамияти асослаб берилган.
Informatika sabaqlarında jasalma intellekt texnologiyalarınan paydalanıw: imkaniyatlar, ámeliyat hám perspektivalar
The article explores the potential and outcomes of utilizing Artificial Intelligence technologies in informatics lessons. AI-based adaptive environments personalize education by fostering algorithmic thinking and programming skills. Pilot projects and international experience demonstrate that AI enhances educational effectiveness, though challenges related to infrastructure and security are also noted.
Tabiiy fanlarda muammoli ta’lim texnologiyasi
Maqolada boshlang‘ich sinflarda tabiiy fanlarni o‘qitishda muammoli ta’lim texnologiyasini qo‘llashning metodik asoslari va amaliy ahamiyati yoritilgan. Muallif dars jarayonida muammoli vaziyatlarni yaratish usullari o‘quvchilarning mantiqiy tafakkuri va kognitiv faolligini oshirishga qanday xizmat qilishini tahlil qiladi. Tadqiqot natijalari muammoli yondashuv o‘quvchilarning mustaqil izlanish va tadqiqotchilik ko‘nikmalarini rivojlantirishda an’anaviy metodlardan ustunligini ko‘rsatadi.
Maktab o‘quvchilarini harakat faoliyatlariga o‘rgatishda video tahlil va raqamli biomexanika texnologiyalarini qo‘llash
Maqolada maktab o‘quvchilarida harakatlar harakatlari hamda motor ko‘nikmalarini o‘rgatishda video tahlil va raqamli biomexanika texnologiyalarini qo‘llash samaradorligi o‘rganilgan. Zamonaviy tahlil usullari, shu jumladan markersiz harakatlarni kuzatish va 3D-modellash, o‘quvchilarning individual harakatlar xususiyatlarini aniqlash, texnik xatolarni tuzatish va jarohat xavfini kamaytirish imkonini beradi. Maqolada amaliyotda qo‘llaniladigan metodlar va pedagoglar uchun tavsiyalar ham taqdim etilgan.
Значение цифровых технологий в формировании компетентности в технологическом образовании
В статье рассматривается роль и значение цифровых технологий в формировании компетентности учащихся в процессе технологического образования. Освещаются возможности развития самостоятельного мышления, практических навыков и способности решения проблем с использованием цифровых средств. Также обосновывается эффективность внедрения инновационных подходов в образовательный процесс.
Inklyuziv ta’lim sharoitida korreksion pedagogikaning ahamiyati
Ushbu tadqiqot inklyuziv ta’limda korreksion pedagogikaning rolini o‘rganishga qaratilgan. Inklyuziv ta’lim har bir bolaning ta’lim olish huquqini, individual ehtiyojlarini hisobga olgan holda ta’minlaydi. Korreksion pedagogika esa akademik natijalarni oshirish, ijtimoiy integratsiyani rag‘batlantirish va shaxsiy rivojlanishni qo‘llab-quvvatlashga xizmat qiladi.
Nutqida og‘ir buzilishlari boʻlgan bolalarning ijtimoiy integratsiyalashuvining muammolari
Maqolada nutqida og‘ir nuqsoni mavjud bolalarni jamiyatga integratsiya qilish, ularning kommunikativ rivojlanishi va ijtimoiy moslashuvi masalalari yoritiladi. Tadqiqot tavsifiy va kuzatuv metodlariga asoslangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, erta logopedik yordam va inklyuziv ta’lim bolalarning nutqi hamda ijtimoiylashuvini sezilarli darajada yaxshilaydi. Shuningdek, ota-ona va pedagog hamkorligi muhim ahamiyatga ega. Xulosa sifatida, samarali integratsiya erta aralashuv va kompleks yondashuvni talab qiladi.