IMO-IShORA TILINING KAR BOLALARDA MATNNI TUShUNISh KOʻNIKMALARINI RIVOJLANTIRIShGA TAʼSIRI - Salamova, Feruza Xakimbekovna (ILIM hám JÁMIYET, 2026)
Maqolada imo-ishora tilining kar va zaif eshituvchi oʻquvchilarda matnni oʻqish va tushunish koʻnikmalarini rivojlantirishga koʻrsatadigan taʼsiri tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi bilingval yondashuv asosida imo-ishora nutqining kar bolalar mantiqiy va obrazli tafakkurini shakllantirish hamda matn mazmunini dekodlash (shifrdan chiqarish) tezligini oshirishdagi pedagogik imkoniyatlarini aniqlashdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi sifatida korreksion-pedagogik eksperiment va oʻquvchilarning matnni tushunish darajasini aniqlovchi qiyosiy monitoring usullari qoʻllanilgan. Natijalar shuni koʻrsatdiki, dars jarayonida tizimli ravishda vizual-fazoviy imo-ishora tayanchlaridan foydalanish kar bolalarda mavhum soʻz va tushunchalarni grafik matn bilan bogʻlash vaqtini oʻrtacha 30% ga qisqartiradi hamda matn mohiyatini anglash darajasini sezilarli darajada oshiradi. Xulosa qilib aytganda, imo-ishora tili kar oʻquvchilar uchun matnli maʼlumotlarni oʻzlashtirishda fundamental «kognitiv koʻprik» vazifasini bajaradi va maxsus taʼlim tizimida bilingval metodikani keng joriy etish zaruratini asoslaydi.