QORAQALPOGʻISTON ShAROITIDA DOMINANT TUR SOʻQIR QANDALALAR (HEMIPTERA: MIRIDAE) NING BIOEKOLOGIK XUSUSIYATLARI

Avtorlar

  • Jollibekova Gulnara Perdebaevna

    Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz image/svg+xml

  • Juginisov Tangirbergen Isayevich

    Karakalpak State University image/svg+xml

  • Saparov Kuanishbay Abdiraxmanovich

    Nukus State Technical University image/svg+xml

Gilt sózler: soʻqir qandalalar, Miridae, bioekologiya, agroekotizim, fitofag, Qoraqalpogʻiston

Annotaciya

Maqolada Qoraqalpogʻiston Respublikasining keskin kontinental iqlim va ekologik sharoitida tarqalgan soʻqir qandalalar (Hemiptera: Miridae) oilasiga mansub dominant turlarning bioekologik xususiyatlari va ularning agroekotizimdagi oʻrni oʻrganilgan. Tadqiqot davomida hududdagi asosiy fitofag va zoofitofag turlar (jumladan, Lygus pratensis, Deraeocoris serenus, Macrolophus pygmaeus va boshqalar) aniqlanib, ularning oziqa spektriga, ekologik omillarning taʼsiriga hamda xoʻjalik ahamiyatiga koʻra turlarga ajratilgan. Olingan natijalar qishloq xoʻjaligi ekinlarini zararkunandalardan himoya qilishda integratsiyalashgan boshqaruv tizimlarini takomillashtirish va foydali entomofaunadan biologik kurashda foydalanishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Paydalanılǵan ádebiyatlar

1. Boltaboev A., Mamarakhimov O., Islamov A., Kuchkarov T., Tursunov D. Study on fauna, biology and ecology of Miridae (Hemiptera-Heteroptera) in agro-biocenosis and natural ecosystems of Uzbekistan. // BIO Web of Conferences, 2024. 149, 01064.

2. Schuh R. T. Plant Bugs of the World (Insecta: Heteroptera: Miridae): Systematic Catalog, Distributions. // Host List, and Bibliography. New York Entomological Society, 2002.

3. Henry T. J. Biodiversity of Heteroptera. In R. G. Foottit & P. H. Adler (Eds.), // Insect Biodiversity: Science and Society, 2009. – P. 223-263. Wiley-Blackwell.

4. Абдуллаева Д.К., Сапаров А.Д. Клопы – мириды (heteroptera: miridae) Южного Приаралья. // Ilim hám jámiyet, 2026, №1. – Р. 44-46.

5. Cassis G., Schuh R.T. Systematics, biodiversity, biogeography, and host associations of the Miridae (Hemiptera: Heteroptera). // Annual Review of Entomology, 2012, № 57. – Р. 377-404.

6. Wheeler A.G. Jr. Biology of the plant bugs (Hemiptera: Miridae): Pests, predators, opportunists. // Annual Review of Entomology, 2001, № 46. – Р. 363-389.

7. Gandjaeva L., Abdullaev I., Iskandarov A., et al. A zoogeographical analysis of true bugs (Insecta: Heteroptera) from Uzbekistan. // ZooKeys, 2023, № 1163. - Р. 121-142.

8. Jollibekova G.P., Juginisov T.I., Tajetdinov M.M., Alimbetov A.A., Duysengaliev E.S., Isaev R.T. Bioecological characteristics of Hemiptera, Miridae family bugs in the Southern Aral region. // Science and Education in Karakalpakstan, 2025, 2/1(48). – Р. 120-122.

9. Jollibekova G.P., Juginisov T.I. Qoraqalpog‘iston sharoitida Deraeocoris serenus (Hemiptera: Miridae)ning bioekologik xususiyatlari. “Túslik Aralboyí tábiyiy resurslarınan únemli paydalanıw” XII respublikalıq ilimiy-ámeliy konferenciya materiallari, 2025. 116-118-b.