ShOʻRChI TUMANIDA DEMOGRAFIK JARAYONLAR VA MEHNAT RESURSLARI RIVOJLANIShINING HUDUDIY XUSUSIYATLARI

Avtorlar

  • Mustofoyev Tohir Erkinovich

    H.M.Abdullayev nomidagi Geologiya va geofizika instituti

DOI: https://doi.org/10.67609/9z0pyd95 (jańa aynada ashıladı)

Gilt sózler: aholining tabiiy harakati, aholi joylashuvi, jinsiy tarkibi, tugʻilish, oʻlim, migratsiya jarayonlari, mehnat resurslari, demografik oʻzgarishlar

Annotaciya

Maqolada Shoʻrchi tumani aholisining tabiiy harakati (demografik dinamikasi) hamda hududiy xususiyatlari 2010-2025-yillar davomida tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy eʼtibori tugʻilish va oʻlim koʻrsatkichlarining oʻzgarish dinamikasi, ularning ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy va ekologik omillari hamda sabablar majmuasiga qaratilgan. Tahlilda yuqori tugʻilish darajasi, nisbatan past oʻlim koʻrsatkichi va natijada tabiiy oʻsishning barqaror saqlanishi qayd etilgan boʻlib, bu holat tuman aholisining yosh tarkibi va oilaviy qadriyatlar bilan bogʻliq. Shu bilan birga, mehnat resurslari holati va mehnat bozori talab-taklifi oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlik maxsus koʻrib chiqilgan: aholining jinsiy tarkibi, migratsiya oqimlari (ayniqsa, yoshlarning shahar va xorijga chiqib ketishi) mehnat resurslarining sifati va miqdorini shakllantirishda muhim rol oʻynashi aniqlangan. Tadqiqot Shoʻrchi tumani kabi qishloq hududlarida demografik jarayonlarni chuqur tushunish va mintaqaviy siyosatni shakllantirish uchun muhim empirik asos yaratadi.

Paydalanılǵan ádebiyatlar

1. Boʻriyeva M.R., Tojiyeva Z.N., Zokirov S.S. Aholi geografiyasi va demografiya asoslari – Toshkent: “Tafakkur” 2011.

2. Xasanova G.D., Hasanov U.R. Mehnat resurslari: tushunchasi va ahamiyati. // Science and Education ilmiy jurnali, 2025, 6, №12. –Toshkent: 867-875- b.

3. Gʻaniyev F.T., Gʻaniyeva G.I., Shukridillayeva S.E. Migratsiya tushunchasi, turlari va Oʻzbekistonda migratsiya huquqi hamda ularning sotsiologik talqini. // Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2024. – T. 1, №16. 56-61- b.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi statistika agentligi Surxondaryo viloyati statistika boshqarmasi, 2025 yil. https://surxonstat.uz/

5. Shoʻrchi tumani pasporti hisoboti, 2025-yil.

6. Majelantle R. G., Navaneetham, K. Migration and fertility: A review of theories and evidences. Journal of Global Economics, 1(1), 101, 2013.

7. https://orginfo.uz/ru/article/none-pul-otkazmasi/

8. Aminjonova Ch.A. Sogʻlom ona va bola – baxtli kelajak asosi. Scientific Progress, 3(1), 2022. – Р. 874-880.

9. Castro Martín T. Womenʼs education and fertility: Results from 26 demographic and health surveys. Studies in Family Planning, 26(4), 1995. – Р. 187-202.

10. Matyaqubov X.H. Oʻzbekistonning eng yangi tarixi (oʻquv qoʻllanma). -Toshkent: Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti, 2021.

11. Aburto J.M., Schöley J., Kashnitsky I., Zhang L., Rahal C., Missov T. I., Mills M. C., Dowd J. B., Kashyap R. Quantifying impacts of the COVID-19 pandemic through life-expectancy losses: a population-level study of 29 countries. // International Journal of Epidemiology, 00(00), 2021. – Р. 1-12.

12. Bishop K., Balogun S., Eynstone-Hinkins J., Moran L., Martin M., Banks E., Rao C., Joshy G. Analysis of multiple causes of death: A review of methods and practices. Epidemiology, 34(3), 2023. –Р. 333-344.

13. Roʻziyev A. Surxondaryo geografiyasi. - Toshkent: “Jayxun”, 1996.

14. Sattorov A.U. Surxondaryo viloyati qishloq aholi manzilgohlarining rivojlanish va joylashish xususiyatlari. Monografiya. –Toshkent: «Innovatsiya-Ziyo», 2020.

15. Olimqulov Y.M., Samadov, J.E. Surxondaryo viloyatining aholisi va mehnat resurslari. Journal of Universal Science Research, 2023. – Р. 320–325.

16. Muminov U.R., Abdullayev J.I. Surxondaryo viloyati mahallalarining etnohududiy xususiyatlari. // Tadbirkorlik va pedagogika. Ilmiy-uslubiy jurnal, 2024, № 4, 22-33-b.