XORAZM VILOYATINING SUG‘ORILADIGAN YERLARIDA IQLIM O‘ZGARIShI ShAROITIDA MELIORATIV HOLATNI KOMPLEKS BAHOLASh

Avtorlar

  • Tajiyev Qudrat Qadirberganovich

    Urganch davlat pedagogika instituti

Gilt sózler: tuproq sho‘rlanishi, sizot suvlari, meliorasiya, Xorazm viloyati, iqlim o‘zgarishi, GIS, MHII, drenaj, sug'oriladigan yerlar, Amudaryo havzasi

Annotaciya

Tadqiqotda Xorazm viloyatining sug'oriladigan yerlarida iqlim oʻzgarishi, sizot suvlari va tuproq shoʻrlanishi oʻrtasidagi bogʻliqlik tahlil qilindi. Yangi Meliorativ Holat Integratsiya Indeksi (MHII) asosida viloyat maydonining 38% i yuqori xavf ostida ekanligi va 2050 yilga borib bu koʻrsatkich 47–55%ga yetishi mumkinligi aniqlandi.

Paydalanılǵan ádebiyatlar

1. Khamidov M., Khamidov O., Rashidov N., Hamroyev A. Assessment of Soil Salinity Changes under the Climate Change in the Khorezm Region, Uzbekistan // Irrigation and Drainage. 2022. Vol. 71, No. 3. -P. 645–658. https://doi.org/10.1002/ird.2707

2. Ibrakhimov M., Khamzina A., Forkutsa I. et al. Groundwater Table and Salinity: Spatial and Temporal Distribution and Influence on Soil Salinization in Khorezm Region // Irrigation and Drainage Systems. 2007. Vol. 21. - P. 219–236. https://doi.org/10.1007/s10795-007-9028-3

3. Forkutsa I., Sommer R., Shirokova Y. et al. Modeling Irrigated Cotton with Shallow Groundwater in the Aral Sea Basin of Uzbekistan: Soil Salinity Effects // Irrigation Science. 2009. Vol. 27. -P. 331–344. https://doi.org/10.1007/s00271-008-0148-7

4. Akramkhanov A., Vlek P.L.G. The Assessment of Spatial Distribution of Soil Salinity Risk Using Neural Network. // Environmental Monitoring and Assessment. 2012. Vol. 184. - P. 2475–2485. https://doi.org/10.1007/s10661-011-2087-3

5. Tischbein B., Manschadi A.M., Conrad C. et al. Constraints and Solutions for Improving Water and Land Management in the Khorezm Region, Uzbekistan // Irrigation and Drainage. 2013. Vol. 62, No. 1. - P. 35–47. https://doi.org/10.1002/ird.1738

6. Qadir M., Quillerou E., Nangia V. et al. Economics of Salt-Induced Land Degradation and Restoration // Natural Resources Forum. 2014. Vol. 38. - P. 282–295. https://doi.org/10.1111/1477-8947.12054

7. Axmedova M.R. Xorazm viloyati qishloq xo‘jaligi tarmoqlarining rivoji va suv resurslaridan samarali foydalanish masalalari // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. 2025. №1.

8. Saparbayeva G.R. Meliorativ rayonlashtirish prinsiplari va yerlarning meliorativ holati (Xorazm viloyati misolida). // Agrar fan va texnologiyalar jurnali. 2023. №4. 112–119-b.