GAPNING STRUKTURA TURLARI - ABDURAUF FITRAT TALQINIDA

Avtorlar

  • Ashirboev S.

    Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat O‘zbek tili va adabiyoti universiteti

Gilt sózler: nahv, sarf, sintaksis, to‘liq gap, tugal gap, leksik gap, gap bo‘laklari, zarur bo‘lak

Annotaciya

Abdurauf Fitrat o‘zining “O‘zbek tili qoidalari to‘g‘risida bir tajriba” sirasidagi “Nahv (sintaksis)” asarida o‘zbek tili sintaksisining o‘z zamonasidagi dolzarb masalalarini ko‘tarib chiqqan edi. U ushbu asarida so‘z birikmasi sintaksisi, sodda gap, uning sintaktik bo‘laklari va gaplarning struktura turlari: bir va ikki bosh bo‘lakli gap, toʻliq va to‘liqsiz gap to‘g‘risida o‘z qarashlarini ilgari surgan. Albatta, bunga uning Sankt-Peterburgdagi ilmiy hayoti tajribalari ish bergan. Ushbu maqolada Abdurauf Fitratning to‘liq va to‘liqsiz gap to‘g‘risidagi tizimi to‘g‘risida gap boradi, bu tushunchalarning Fitrat tomonidan terminlashtirilishiga alohida ahamiyat beriladi. Maqola manbasi uchun “Nahv” asarining 1927-yil (O‘zdavnashr) nashri olindi.

Paydalanılǵan ádebiyatlar

1. Abdurauf Fitrat. O‘zbek tili qoidalari to‘g‘risida bir tajriba. Nahv. – Samarqand-Toshkent: «O‘zdavnashr”, 1927. (arab grafikasida).

2. Абдурауф Фитрат. Тилимиз. // Танланган асарлар. –Тошкент: “Маънавият”, 2006.

3. Абдураҳмонов Ғ., Сулаймонов А., Холиёров Х., Омонтурдиев Ж. Ҳозирги ўзбек адабий тили. Синтаксис. –Тошкент: “Ўқитувчи”, 1979.

4. Аширбоев С. Абдурауф Фитратнинг синтактик системасидан // Стилистика ва прагматика. –Самарқанд: 2010.

5. Березин Ф.И. История русского языкознания. –Москва: “Высшая школа”, 1979.

6. Маҳмудов Н., Нурмонов А. Ўзбек тилининг назарий грамматикаси. – Тошкент: “Ўқитувчи”, 1995.

7. Минаввар Қори, Қайюм Рамазон, Шорасул Зуннун. Ўзбекча тил дарслиги. IV бўлим. Самарқанд-Тошкент: “Ўздавнашр”, 1926 (араб графикасида).

8. Нурмонов А. Ўзбек тилшунослиги тарихи. –Тошкент: “Ўзбекистон”, 2002.

9. Современный русский язык. Теория. Анализ языковых единиц. – Москва: Академия, 2001.

10. Қурбонова М. Фитрат – тилшунос. –Тошкент: Университет, 1996.

11. Ғуломов А.Ғ., Асқарова М.А. Ҳозирги замон ўзбек адабий тили. –Тошкент: Ўрта ва олий мактаб, 1961.

12. Ғуломов А.Ғ., Асқарова М.А. Ҳозирги ўзбек адабий тили. –Тошкент: “Ўқитувчи”, 1987.