“Гўрўғли” туркум ДОСТОНЛАРИДА Аваз образи

Avtorlar

  • Мирзаев Ж.Н.

    Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети Ахборот ресурс маркази

Gilt sózler: эпос, миф, мифологема, туркумлик, версия, вариант, образ, бадиий талқин

Annotaciya

Бадиий образ ҳар бир матнда ўзига хос тарзда намоён бўлади. Бизнинг кунимизгача жонли ижро ҳолатида етиб келган достонларнинг турли вариант ва версияларида биргина образ турлича гавдалантирилади. Бунда албатта, бахши тарбия топган эпик анъана билан бир қаторда шу халқгагина мансуб бўлган мифологик тасаввурлар, урф-одат, қадрият ва тушунчалар ўз ифодасини топади. Аваз “Гўрўғли” туркум достонларида Гўрўғлидан кейин турувчи энг асосий қаҳрамонлардан бири ҳисобланади. Биз таҳлилга тортган достондаги ўзбек ва тожик версияларида Аваз образининг ўхшаш жиҳатлари билан бир қаторда фарқли хусусиятлари ҳам кўриниб туради. Биз ўз мақоламизда “Гўрўғли” достонининг ўзбек ва тожик версияларидаги Аваз образини қиёсий тадқиқ этишга ҳаракат қилдик.

Paydalanılǵan ádebiyatlar

1. Авазхон. Достон. Айтувчи: Раҳматулла Юсуф ўғли. Нашрга тайёрловчи Тўра Мирзаев. – Тошкент: “Ёзувчи”,1997. –Б.6. Гуругли. Таджикский эпос. – М.: Главная редкция восточный литературы. 1987. – С. 61.

2. Гулихиромон. Достон. Айтувчи Ислом Назар ўғли. –Тошкент: Адабиёт ва санъат, 1968. 13-б.

3. Жирмунский В.М., Зарифов Х.Т. Узбекский народный героичиский эпос. –М.:ОГИЗ. Политиздат, 1947. –С. 305.

4. Маликаи айёр. Достон. Айтувчи Фозил Йўлдош ўғли. –Тошкент: Адабиёт ва санъат, 1988.

5. Мирзаев Т. Народная поэзия Узбекистана //Узбекская народноя поэзия. – Л.: Советский писатель, 1990. - С. 5-32.

6. Турдимов Ш. “Гўрўғли”достони генезиси ва тадрижий босқичлари. –Тошкент: «Фан»: 2011. 240-б.

7. Снесарев Г.П. Реликты домусульманских верований и обрядов у узбеков Хорезма. – М.: «Наука», 1969. – С.92–96.

8. Турдимов Ш. Ҳикмат хазинаси. –Тошкент: «O’zbekiston», 2016. 148-б.

9. Шаниязов К.Ш. К этнической истории узбекского народа. - Ташкент: “Фан”, 1974. –С.268–269.

10. Эшонқул Ж. “Алпомиш” достони ва “Дада Қўрқут китоби”даги тутқунлик мотивининг қиёсий таҳлили // Миф ва бадиий тафаккур. –Тошкент: «Фан”, 2019. 61–71-б.