ҚАРАҚАЛПАҚ ХАЛЫҚ ДӘСТАНЫ «ШӘРИЯР»ДЫҢ ЖАНРЛЫҚ ҚӘСИЙЕТЛЕРИ ҲАҚҚЫНДА БИР-ЕКИ АЎЫЗ СӨЗ

Avtorlar

Gilt sózler: the epos «Shariyar», genre peculiarities, an epos with external plot (O.Kojurov), social-realistic epos (K.Maksetov), a fairy-tale epos (I.Sagitov), a fairy tale motive, myth motive, motive eguality, myth-fairy tale epos

Annotaciya

The article deals with the genre peculiarities of the Karakalpak folklore epos «Shariyar», the other peoples don’t have the analogy to it. The author of the article compares different points of view on this issue in Karakalpak folklore and comes to the conclusion that this epos is neither social-realistic, nor a work with an external plot, but it is a mythologically-fairy tale work.

Paydalanılǵan ádebiyatlar

1. Каримов А. «Шәрьяр» дәстаны ҳәм оның туўысқан халықлар фольклоры менен байланысы. // «Әмиўдәрья» №4-5, 1992; Мақсетов Қ. «Шәрьяр» дәстанының тили ҳаққында. // Вестник Каракалпакского Филиала АН Уз ССР, 1960, №2; Нурмухаммедов М.К. Сказки А.С.Пушкина и фольклор народов Средней Азии. -Ташкент: «Фан», 1983; Сағитов И.Т. «Шәрьяр» дәстаны ҳаққында. / Совет Каракалпакстаны. 5-ноябрь 1959, №213; Срашова Г. «Шәрияр» дәстанының вариантлары ҳаққында. // Қарақалпақстан муғаллими. 2000, №3-4; Срашова Г. Ертектен дәстанға шекем. // Қарақалпақстан муғаллими. 2001, № 1-2.

2. Кожуров О. Шығармалары. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1988.

3. Мақсетов Қ. Қарақалпақ халқының көркем аўызеки дөретпелери. -Нөкис: «Билим», 1996.

4. Сағитов И. Қарақалпақ халқының қаҳарманлық эпосы. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1988, 39-б.

5. А.Пахратдинов. Қарақалпақ халық дәстаны «Шәрияр». Алғы сөз. -Шәрьяр. Қарақалпақ халық дәстаны (Қуламет жыраў варианты). -Нөкис: ҚҚМБ, 1959; И.Юсупов. «Шәрияр»дың русша аўдармасына алғы сөз. (В краю старинных сказаний). -«Сказание о «Шәрияр» в переложении С.Северцова, 1971.; Қарақалпақ фольклоры. көп томлық, XIII том. «Шәрияр». Қарақалпақ халық дәстаны. Өтенияз жыраў варианты (жазып алған Қ.Мақсетов) ҳәм Қуламет жыраў варианты (жазып алған Ә.Шамуратов). Текстлерди баспаға таярлап, алғы сөзлер менен жыраўлар ҳаққындағы мағлыўматларды жазған ҳәм сөзлик дүзген Қ.Мақсетов. -Нөкис: «Қарақалпақстан», 1984.