TARBIYACHINING KASBIY KOMPETENTLIGINI SHAKLLANTIRISH

1. O‗z faoliyatini tahlil qilish asosida yutuq va kamchiliklarni aniqlash;

2. Yutuqlarini boyitish va kamchiliklarini bartaraf etish;

3. Amaliy harakatlarni samarali tashkil etish yo‗llarini izlash;

4. Xato va kamchiliklarni takrorlamaslikka intilish;

5. Qabul qilingan qarorning izchil bajarilishini doimiy nazorat qilib borish Ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilsak,―maktabgacha yoshdagi bolalar tarbiyachilarining kasbiy kompetentsiyasi‖ ning yetarli darajada rivojlanmaganligi ni aytib o‗tishimiz mumkin. So‗nggi yillarda ―kompetensiya‖, ―kompetentlik‖ tushunchalari faol o‗zlashtirilmoqda (V.I.Baydenko, A.S. Belkin, S.A. Drujilov, E.F. Zeer, O.E. Lebedev, V.G. Pishchulin, I.P. Smirnov, E.V. Tkachenko, S. B. Shishov va boshqalar). ―Kasbiy kompetensiya‖ tushunchasining mohiyatini tahlil qilish, uni tarbiyachining kasbiy faoliyatni samarali amalga oshirish va maktabgacha ta‘lim tizimida shaxsni rivojlantirish bilan bog‗liq maqsadlarga erishish qobiliyatini aks ettiradigan bilim, tajriba va kasbiy ahamiyatga ega shaxsiy fazilatlar integratsiyasi sifatida taqdim etishga imkon beradi va bu kasbiy faoliyat sub‘ekti ma‘lum darajadagi professionallikka erishgan taqdirda mumkin. Psixologiya va akmeologiyadagi kasbiylik - bu kasbiy faoliyat vazifalarini bajarishga tayyorlikning yuqori darajasi, mehnat predmetining sifat xarakteristikasi, yuqori kasbiy malakalar va malakalarni, turli xil samarali kasbiy mahorat va ko‗nikmalarni aks ettiruvchi, shu jumladan ijodiy yechimlar, zamonaviy algoritm va yechimlarga egalik qobiliyatlarini aks ettiradigan yuqori va barqaror mahsuldorlikka ega faoliyatni amalga oshirishga imkon beradigan professional vazifalar. Shu bilan birga, shaxsning kasbiy mahorati ham ajralib turadi, bu shuningdek mehnat predmetining yuqori darajadagi kasbiy muhim yoki shaxsiy va ishbilarmonlik fazilatlarini, kasbiy mahoratini, ijodkorligini, intilishning yetarli darajasini, shaxsning progressiv rivojlanishiga qaratilgan motivatsion sohasini va qiymat yo‗nalishlarini aks ettiruvchi sifat ko‗rsatkichi sifatida tushuniladi. Ma‘lumki, mutaxassisning faoliyati va shaxsiyatining kasbiy mahorati muntazam ravishda malaka oshirish, ijodiy faollikni namoyon etish, ijtimoiy ishlab chiqarish va madaniyatning o‗sib borayotgan talablariga unumli javob berish, o‗z ishi va o‗z shaxsiyati natijalarini yaxshilashga bo‗lgan ehtiyoj va istakda namoyon bo‗ladi. Bunday holda, biz nafaqat kasbiy faoliyat sub‘ektining kasbiy kompetensiyasi, balki umuman uning shaxsdan kompetensiyasi haqida ham gaplashishimiz mumkin, bu umuman olganda ―insondan shaxsga‖ kasblar tizimi va, xususan, o‗qitish uchun muhimdir. Maktabgacha ta'lim tizimidagi doimiy yangilanishlar jamiyat va umuman ta‘lim tizimining rivojlanishiga mos keladigan o‗zgarishlarning ob‘ektiv ehtiyojidan kelib chiqadi. Bunday o‗zgarishlarning asosiy mexanizmi - bu maktabgacha ta‘lim muassasalari faoliyatidagi sifatli o‗zgarishlarga hissa qo‗shadigan, kasbiy vakolatlarni oshirish uchun yangi texnologiyalarni izlash va rivojlantirishdir. Shunday qilib, biz quyidagi xulosalarga kelishimiz mumkin: 1.Maktabgacha ta‘lim tashkiloti tarbiyachining kasbiy kompetentsiyasini fundamental ilmiy ta‘lim va o‗qitishga hissiy-qiymat munosabati asosida ish talablari bilan bel- gilanadigan kasbiy faoliyatni samarali amalga oshirish qobiliyati deb ta‘riflash mumkin. Bu kasbiy ahamiyatga ega bo‗lgan munosabat va shaxsiy fazilatlarni, nazariy bilimlar- ni, kasbiy mahorat va ko‗nikmalarni egallashni o‗z ichiga oladi. 2.Kasbiy vakolatlarni rivojlantirish bo‗yicha tarbiyachi- lar bilan ishlash pedagogik xodimlarning barqaror ish- lashini, bolalarni har tomonlama rivojlantirish va tarbiya- lashni, dasturiy materialni yosh va individual xususiyatlari- ga mos ravishda sifatli o‗zlashtirishni, shuningdek, maktabgacha ta‘lim muassasalarining o‗quv jarayoni samaradorligini oshirishni ta‘minlaydi. Bundan tashqari, maktabgacha ta‘lim muassasalari metodik birlashmalarda faol ishtirok etadilar, har bir tarbiyachi bolalar bilan ishlashda o‗zlarining ijodiy qobiliyatlarini amalga oshirishi mumkin. Adabiyotlar 1. Mirziyoyev Sh M ― Tanqidiy tahlil, qat‘iy tartib intizom va shaxsiy javobgarlik har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‗lishi kerak‖. – Toshkent: «O‗zbekiston», 2017. 45-b. 2. Farberman B. Ilg‗or pedagogik texnologiyalar. -T: ‖Fan‖, 2000. 3. Yo‗doshev J.F., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya asoslari: -T.: ‖Tarbiyachi‖, 2004. 4. Tolipova J.O. Pedagogik texnologiyalar-do‗stona muhit yaratish omili. -T.: YuNISEF,2005. 5. Tolipov O‗.Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tadbiqiy asoslari (o‗quv qo‗llanma). -T.:‖ Fan‖, 2006.