SOMATIZMLIK FRAZEOLOGIZMLERDIŃ LINGVOMÁDENIY IZERTLENIWI

Authors

  • S. Shınnazarova

    Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz image/svg+xml

Keywords: phraseology, somatism, sema, lexical-semantics, phonetics, component, concept, linguacultural analysis, phraseological dictionary

Abstract

The article deals with the questions of studying somatic phraseological units in the Turkic languages, including the Karakalpak language. Attention is paid to the analysis of somatic phraseological units in textbooks for higher educational institutions. An overview was given to the very first phraseological dictionaries published in the Karakalpak language. Critical remarks were considered about somatic phraseological units in the Karakalpak language, in particular in folklore works and the language of works of fiction.

References

1. Богус З.А. Соматизмы в разносистемных языках: семантика-словообразовательный и лингвокультурологические аспекты/на материале русского, адагейского и английского языка): Автор.канд.фил.наук. – Майкоп: 2006.

2. Геркова Ж.Х. Фразеологическая концептуализация понятия и человек (на материале карачаево-балкарского, английского и русского языков). Дисс.канд.фил.наук. –Камчик: 2004.

3. Архипкина Л.В. Немецкие фразеологические единицы с компонентами соматизмами в лингвокогнитивном и культурном аспектах: Автор.канд.фил.наук. – Москва: 2007.

4. Чжен Гуанцзе. Фразеология теле в русском языке глазами носителя китайской лингвокультуры. Автор.канд.фил.наук. – Москва: 2013.

5. Николина Е.В. Соматические фразеологизмы характеризующие человека в тюркских языках Сибири и казахском. Автор.канд.фил.наук. –Новосибирск: 2002.

6. Бердимуратов Е. Қарақалпақ тилиниң лексикологиясы. –Нѳкис: «Билим», 1994. 251-б.

7. Ешбаев Ж. Қарақалпақ тилиниң қысқаша фразеологиялық сѳзлиги. –Нѳкис: 1985. 44, 48-49-б.

8. Джумамуратов Т. Русско-каракалпакский фразеологический словарь для школьников. – Нукус: 1985. -С. 146.

9. Пирниязова А. 1) Қарақалпақ тилиндеги фейил-фразеологизмлердиң лексика-семантикалық ѳзгешеликлери. //Ѳзбекстан илимпаз ҳаял-қызларының илим-техника раўажланыўында тутқан орны илимий-әмелий конференциясының тезислери. – Нѳкис: 2005. 12-б.

2) Қарақалпақ тили фразеологиялық системасы. –Нѳкис: «Қарақалпақстан», 2020.

10. Айназарова Г. 1) Қарақалпақ тилинде теңлес еки компонентли фразеологизмлер. – Нѳкис: 2005.

2) Қарақалпақ тилинде теңлес еки компонентли фразеологизмлердиң лексика-семантикалық ҳәм стиллик ѳзгешеликлери. – Нѳкис: «Қарақалпақстан», 2015.

11. Айназарова Г. Қарақалпақ тилинде теңлес еки компонентли фразеологизмлер сѳзлиги. – Нѳкис: 2020.

12. Юсупова Б. 1) Адъектив фразеологизмлердиң стильлик қолланылыўы/Ѳзбекстан илимпаз ҳаял-қызларының илим-техника раўажланыўында тутқан орны. Конф.тезисл. –Нѳкис: 2005. 6-б.; 2) Қарақалпақ тилиниң фразеологиясы. – Тошкент: «Тафаккур қанати», 2014; 3) Қарақалпақ тилиниң фразеологиясы ҳәм оны изертлеўдиң гейпара мәселелери. –Тошкент: «Тафаккур авлоди», 2020.

13. Юсупова Б. Қарақалпақ тилинен айырым изертлеўлер. –Тошкент: «Байоз», 2016.

14. Аймурзаева А. А.Дабыловтың «Баҳадир» дәстанындағы рең билдириўши келбетликлердиң экспрессив мәнилери ҳәм этнографиялық түсиниклерге байланыслы қолланылыўы. //«Түркий фразеологиясының актуаль мәселелери. – Н.: 2008. 37-б.

15. Юсупова Б. Фразеологизмлерде адамның дене мүшелериниң қабатласып жумсалыўы//Ѳзбекстан Республикасы ғәрезсизлигиниң 20 жыллығына бағышланған «Ҳәзирги дәўирде тил илимин изертлеў ҳәм оқытыў мәселелери» атамасындағы республикалық илимий-әмелий конференция материаллары. –Нѳкис: 2011. 107-б.

16. Оразымбетов А. Қарақалпақ нақыл-мақалларында сомаизмлердиң қолланылыўы//Халық аўызеки дѳретиўшилиги миллий ҳәм улыўма инсаный қәдириятлар системасында. Халық аралық илимий конф.материаллары. – Нѳкис: 2015. 122-123-б.

17. Сарсенбаев Қ. Муратбай Нызановтың «Еки қанхор повестинде қолланылған фразеологизмлердеги адам мүшелери атамаларының этимологиясы//Илим ҳәм жәмийет журналы. – Нѳкис: 2018. №3. 31-32-б.