TEXNOLOGIYA SABAQLARÍNDA KLASSTAN TÍS JUMISLARDÍ SHÓLKEMLESTIRIW HÁM ÓTKERIWDIŃ AYÍRÍM MÁSELELERI

Authors

  • N. Tańbaev

    Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz image/svg+xml

Keywords: extracurricular activities, clubs, excursions, collaboration, positive relationships, competence, creativity

Abstract

In this article, we will talk about the methods of organizing and conducting extracurricular activities in the lessons of Technology. In the development of extracurricular activities, the importance of extracurricular activities in the development of activities, creative and creative thinking of students, including the types of procedures for carrying out extracurricular activities, the strict conditions in which they are obliged to comply, the psycho-physiologic conditions of students, the sense of respect for themselves, the ability to evaluate themselves.

References

1. Psixikalıq emocional informaciyalıq jaqtan ústinligi (nátiyjeli tárbiyalılıq tásir etiw ushın oqıwshınıń sanasına, psixikasına, emociyasına, keshirmelerine itibar beriw kerek);

2. Bilimniń ámeliy tárepi mazmunın orınlawshı áhmiyetke iye klasstan tıs jumıslardıń mazmunı túrli uqıplılıqlardı asırıwǵa qaratıladı. Klasstan tıs shınıǵıwlarǵa tálim kónlikpeleri jetilistiriledi. Klasstan tıs jumıslar mazmunında teoriyalıq tárepten ámeliy tárep ústinlik etken- ligi sebepli, mazmundı oqıwshılar iskerliginen kelip shıqqan halda maqsetke sáykes boladı, olar arqalı social tájiriybeniń belgili bir tarawın ózlestiredi. Klasstan tıs jumıslardaǵı miynet iskerligi: úy, qol, jámiyetlik paydalı, xızmet hám taǵı basqa túrli miynet túrle- riniń mazmunın sáwlelendiredi. Oqıtıwshı ushın klasstan tıs jumıslarda miynet iskerligin shólkemlestiriw belgili bir qıyınshılıqtı keltirip shıǵaradı, biraq onıń say háreketi sebe- pli mektep oqıwshılarınıń túrli sistemalı miynet iskerligi beretuǵın tárbiyalıq nátiyjege arzıydı. Klasstan tısqarı jumıs kórinisleri onıń mazmunın ámelge asırıw shártleri esaplanadı. Klasstan tısqarı jumıslardıń júdá kóp kórinisleri bar. Xarakterlew obyektine qaray (individu- al, toparlı, jámáátlik kórinislerge iye) hám tálimniń baǵdar- ları, wazıypalarına qaray (estetikalıq, fizikalıq, aqlıy, miynet, ekologiyalıq, ekonomikalıq) túrlerge bólinedi. Klasstan tıs jumıs kórinislerin tańlawda onıń maqseti, wazıypaları tárbiyalıq áhemiyeti bahalanıwı kerek boladı. Klasstan tıs jumıstıń metod hám quralları – bul tálim usılları hám quralları bolıp, olardı tańlaw klasstan tıs jumıstıń mazmunı, dúzilisi menen belgilenedi. Klasstan tıs jumıslardıń mazmunı onıń imkaniyatları, maqseti, wazıypaları, mazmunı, kórinisleri, usılları hám quralları arqalı onıń ózgesheliklerin anıqlaw múmkin: 1. Klasstan tıs jumıslar oqıwshılar iskerliginiń hár qıylı kórinisi jıynaǵı bolıp, olardıń shólkemlestiriliwi bilim- lendiriw procesinde ámelge asırılatuǵın tárbiyalıq tásir menen birge oqıwshınıń jeke ózgesheliklerin qáliplestiredi. 2. Waqıttı keshiktiriw. Klasstan tıs jumıslar bul úlken kishi máselelerden ibarat bolıp, nátiyjeleri óz waqtında keshiktiriledi hám bárqulla oqıtıwshı tárepinen gúzetilmeydi.

3. Qatań tártip-qaǵıydalardıń joqlıǵı. Oqıtıwshı sabaqtı ótkeriwge qaraǵanda klasstan tıs jumıslardıń mazmunı, kó- rinisleri, quralları, usılların tańlawda kóbirek erkinlikke iye boladı. Bir tárepten bunday jaǵdaylarda oqıtıwshı óz kóz- qarasları hám isenimine sáykes háreket etiwi tiyis. Ekinshi tárepten oqıtıwshınıń tańlawı ushın jeke juwapkershilik artıp baradı. Qatań qaǵıydalardıń bolmawı oqıtıwshıdan baslamashıllıqtı talap etedi.

4. Klasstan tıs jumıslar nátiyjeleri ústinen baqlawdıń joqlıǵı. Eger sabaqtıń májbúriy elementi oqıwshılar tárepinen oqıw materialın ózlestiriw procesi baqlansa, klasstan tıs jumıslarda bunday baqlaw joq. Jumıs nátiyjeleri túrli jaǵdaylarda oqıwshılardı gúzetiw arqalı emprikalıq tárizde anıqlanadı. Mektep psixologı arnawlı qurallar jár- deminde bul jumıs nátiyjelerin obyektiv bahalaydı.

5. Klasstan tıs jumıslar tánepis waqtında sabaqtan keyin, bayram, dem alıs kúnleri sabaqtan tısqarı waqıtlarda alıp barıladı.

6. Klasstan tıs jumıslar ata-analar hám basqa jası úlken- lerdiń jámiyetlik tájiriybelerin kórsetiwge keń múm- kinshilik beredi. Klasstan tıs jumıslar ózine tánliginen kelip shıǵıp, oǵan qoyılatuǵın talaplarǵa da ámel qılıwımız kerek: 1. Klasstan tıs jumıslardı shólkemlestiriw hám ótkeri- wde maqsetti qoya alıw májbúriy esaplanadı. Maqsettiń bolmawı oqıtıwshı hám oqıwshılar ortasındaǵı qatnasıqlardı buzatuǵın rásmiyatshılıqtı keltirip shıǵaradı, bunda bilim nátiyjeliligi tómenleydi. 2. Baslawdan aldın kútiletuǵın nátiyjelerdi anıqlaw kerek. Bunday wazıypalar ulıwma maqsetke erisiwinde oqıwshılardıń jámiyetlik tájiriybeni ózlestiriwge hám pozitiv qádiriyatlar sistemasın qáliplestiriwge járdem beredi. 3. Klasstan tıs jumıslarda optimistlik qatnasıqlar, hár bir oqıwshıda eń jaqsısın tańlawǵa baǵdarlaydı. 4. Shólkemlestiriwshi oqıtıwshı joqarı páziliyetlerge iye bolıwı kerek. Klasstan tıs jumıslarda oqıtıwshınıń oqıwshılar menen qatnası úlken áhmiyetke iye bolıp, onı jolǵa qoyıw oqıtıwshınıń jeke ózgesheliklerisiz ámelge asırıw múmkin emes. 5. Klasstan tıs jumıslardı shólkemlestiriwde oqıtıwshı turaqlı pozitiv izleniwde bolıp, klasstaǵı bar jaǵdayǵa sáykes keletuǵın jańa kórinislerdi tańlap, jaratıwı kerek boladı. Klasstan tısqarı jumıslardıń nátiyjeli alıp barılıwı oqıtıwshınıń kreativligine baylanıslı boladı. Professor I.F.Xarlamovtıń pikirinshe, klasstan tıs jumıslardıń tómendegi túrleri bar bolıp, bular: pán dógerekleri, konferenciyalar, tańlawlar, kórgizbeler, bay- ramlar, ekskursiyalar, kesheler hám taǵı basqalar. Bunday klasstan tıs jumıslardı ótkeriw ushın oqıtıwshıdan pedagog- ikalıq sheberlikti talap etedi. Juwmaqlap aytatuǵın bolsaq, bul maqalada oqıwshılardı texnologiya sabaqlarında dóretiwshilik qabiletin rawaj- landırıwǵa qaratılıp, pedagogikalıq tárepleri ashıp berildi. Klasstan tısqarı jumıslarda oqıwshılardıń dóretiwshilik qábiletin rawajlandırıwdıń ózgeshelikleri, usılları hám kó- rinisleri haqqında sóz etiledi. Mekteptiń pedagogikalıq pro- cesinde klasstan tıs jumıslar balaǵa tárbiyalıq tásir kórsetiw uqıplılıǵına iye, balanıń individual qabiletin rawaj- landırıwǵa, oqıwshılardıń sanasında qatıp qalǵan stereo- tiplerdi jeńiwge, ózin-ózi qádirlew, ózine isenim, ózin sanalı basqarıwǵa járdem beredi. Keyingi ilimiy miynetlerimizde klasstan tıs jumıslardıń ózine tán ózge- shelikleri haqqında keńirek bayan etip maqala mazmunın bayıtıp baramız. Ádebiyatlar 1. Rojnev Ya.A. Metodika trudovogo obucheniya s praktikumom. -M.: «Prosvesheniye», 1988. -Р. 240. 2. Linda A.S. Metodika trudovogo obucheniya. – M.: 1999. –Р. 250. 3. Kruglikov G.I. Metodika prepodovaniya texnologiya s praktikoy: uchebnik. –M.: «Akademiya», 2004. –Р. 200. 4. Texnologiya. Trudovoe obuchenie. – M.: «Prosvesheniye», 2002. –Р. 240. 5. Ibragimova N.Yu. Texnologiya pánin oqıtıw metodikası. //. QRXBXQTQAAO ARM. –N.: 2018. 368-b.