QARAQALPAQ XALÍQ DÁSTANÍ «SHÁRYAR»: JIYNALÍWÍ, BASÍP SHÍǴARÍLÍWÍ HÁM IZERTLENIWINIŃ AYÍRÍM MÁSELELERI

Authors

  • Sh.K. Keńesbaeva

    Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz image/svg+xml

Keywords: the degree of the study of the problem the epos «Shariyar», genre peculiarities, an epos with external plot (O.Kojurov), social-realistic epos (K.Maksetov), a fairy-tale epos (I.Sagitov), a fairy tale motive, myth motive, myth-fairy tale epos, the problems and solutions of study of epos

Abstract

The article deals with the genre peculiarities of the Karakalpak folklore epos «Shariyar», the other peoples don't have the analogy to it. The author of the article compares different points of view on this issue in Karakalpak folklore and comes to the concuision that this epos is neither social-realistic, nor a work with an external plot, but it is a mythologic-fairy tale epos.

References

1. Karimov Đ.A. Tariyxıy xotirasiz kelajak yo’q. –Toshkent: «Sharq», 1998.

2. Ayımbetov Q. Xalıq danalıǵı. –Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1988.

3. Karimov A. «Sháryar» dástanı hám onıń tuwısqan xalıqlar folklorı menen baylanısı. // «Ámiwdárya», №4-5, 1992; Maqsetov Q. «Sháryar» dástanınıń tili haqqında. // Vestnik Karakalpakskogo Filiala AN Uz SSR, 1960, №2; Nurmuxammedov M.K. Skazki A.S.Pushkina i folklor narodov Sredney Azii. -Tashkent: «Fan», 1983; Saǵitov İ.T. «Sháryar» dástanı haqqında. / Sovet Karakalpakstanı. 5-noyabr` 1959, №213; Srashova G. «Sháriyar» dástanınıń variantları haqqında. // Qaraqalpaqstan muǵallimi, 2000, №3-4; Srashova G. Ertekten dástanǵa shekem. // Qaraqalpaqstan muǵallimi, 2001, № 1-2.

4. Kojurov O. Shıǵarmaları. –Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1988.

5. Qaraqalpaq folklori. 20 tomliq XIII t. / Shariyar Qaraqalpaq xalıq dastanı. -Nokis: «Qaraqalpaqstan», 1984; Qaraqalpaq folklorı. Kóp tomlıq. T.9-13. -T.: «Manaviyat», 2009.

6. Maqsetov Q. Qaraqalpaq xalqınıń kórkem awızeki dóretpeleri. –Nókis: «Bilim», 1996.

7. Maqsetov Q. Dástanlar. Jırawlar. Baqsılar. –Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1992.

8. Nurmuxamedov M.K. A.S.Pushkinniń ertekleri hám Orta Aziya xalıqlarınıń folklorı. -Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1987.

9. Paxratdinov A. Qaraqalpaq xalıq dástanı «Sháryar». Alǵı sóz. / Sháryar. Qaraqalpaq xalıq dástanı (Qulamet jıraw variantı). -Nókis: QQMB, 1959.; İ.Yusupov. «Sháryar»dıń russha awdarmasına alǵı sóz. (V krayu starinnıx skazaniy). / «Skazanie o «Sharyar» v perelojenii S.Severtsova, Moskva, 1971.; Sharyar. Óteniyaz jıraw variantı (jazıp alǵan Q.Maqsetov) hám Qulamet jıraw variantı (jazıp alǵan Á.Shamuratov). Tekstlerdi baspaǵa tayarlap, alǵı sózler menen jırawlar haqqındaǵı maǵlıwmatlardı jazǵan hám sózlik dúzgen Q.Maqsetov. Qaraqalpaq folklorı. 20 tomlıq, XIII tom. «Sháryar». Qaraqalpaq xalıq dástanı. -Nókis: «Qaraqalpaqstan», 1984.

10. Pashshieva G.M. Xalq dostonlari qiyosiy urganish usullari. Uslubiy qollanma. -Nókis: 2015.

11. Saǵitov Đ.T. Qaraqalpaq xalqınıń qaharmanlıq eposı. –Nókis: 1986.

12. Shaxriyor. Qoraqalpoq xalq dostoni. Qaraqalpaqshalaǵan Muxamad Ali. Alǵı sózin jazǵan İ.Yusupov. –Toshkent: «Ǵ.Gulom», 1977.