1980-жыллардағы қарақалпақ прозасында ўaқыт ҳәм кeңислик oбрaзлaры (К.Алламбергенов ҳәм О.Әбдирахманов шығармалары мысалында)

Authors

  • Ж.Н. 1980-жыллардағы қарақалпақ прозасында ўaқыт ҳәм кeңислик oбрaзлaры (К.Алламбергенов ҳәм О Сагидуллаева

    Karakalpak State University image/svg+xml

Keywords: time and space, chronotop, chronotop plot, closed and open space, implicit form, writer‘s style

Abstract

Тhis article is devoted to one of the most important and insufficienty explored problems in Karakalpak literature. The article exam- ines the role of the chronotope (time and space) in the Karakalpak prose of the 80s of the last century. This problem is investigated using the example of prose works of talented writers like K.Allambergenov and U.Abdirakhmanov. The article reveals the role of the chrono- tope of the road and the chronotope of the threshold in the poetic work of art in relation to the realities of writer‘s period and style. The

References

1. Литературный энциклопедический словарь. Под общей редакцией В.М.Кожевникова и П.А.Николаева. –Москва: Советская энциклопедия. 1987, –С. 752.

2. Бахтин М. М. Формы времени и хронотопа в романе. // Вопросы литературы и эстетики. Исследования разных лет. – Москва: «Художественная литература». 1975, -С. 504.

3. Жўрақулов У. Михаил Бахтин кашфиётлари. // Бахтин М. Романда замон ва хронотоп шакллари. Тарихий поэтикадан очерклар. Рус тилидан Узоқ Жўрақулов таржимаси. –Тошкент: «Akademnashr», 2015, 288-б.

4. Темирболат А.Б. Категория хронотопа в свете современных научных концепций литературоведения. // «Филологические науки в России и за рубежом». Международная заочная научная конференция. -Санкт-Петербург. 2012. –С. 212.

5. Хализев В. Е. Теория литературы. Учебник. 3-е изд., испр. и доп. –Москва: «Высшая школа», 2002, –С.437.

6. Тўйчиев А. Ўзбек романларида макон ва замон. Монография. Тошкент. Мumtoz so‘z. 2009. 152 бет; Шодиев Н., Тўраева Б. Бадиий вақт ва унинг системаси. Рисола. Тошкент. Fan va texnologiya nashriyoti. 2012. 64 bet; Жўрақулов У. Алишер Навоий «Хамса»сида хронотоп поэтикаси. Филол. фан. бўйича фан доктори (DSc) автореферати. Тошкент. 2017. 73 бет; Назаров Ў. Омон Мухтор романларида бадиий хронотоп муаммоси. Филол. фан. бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. автореферати. Қар- ши. 2018. 47 бет; Тўраева Б. Тарихий романларда бадиий замон муаммоси (О.Ёқубов ва П.Қодиров романлари мисолида). Фи- лол. фан. бўйича фан доктори (DSc) автореферати. –Тошкент: 2018. 47-б.

7. Камалов Қ. Қарақалпақ повести (жанрдың эволюциясы). –Нөкис: «Қарақалпақстан», 1978, 77-б.; Оразымбетов Қ. Таңла- малы шығармалар топламы. Еки томлық. I том. –Нөкис: «Билим», 2018. 408-б.

8. Жәримбетов Қ. Турмыс ҳақыйқатлығынан – көркем ҳақыйқатлыққа. 1987-жылдың әдебий жыл жуўмағы. // «Әмиўдәрья». 1988. №6; Алламбергенов К. Ығбал жағысы (Ш.Сейитовтың прозасы ҳаққында). // Әмиўдәрья. 1989. №1. 93-б; Баҳадырова С. «Китаби Дедам Қорқыт», «Қоблан», «Едиге» ҳәм ҳәзирги әдебият ҳаққында ойлар. –Нөкис: «Қарақалпақстан». 1992. 158 б.; Орымбетова Н. Испытание совестью (О романе К.Мамбетова «Совесть»). // Вестник ККО АН РУз. 1997. №4. СС. 132-134; Султанов А. Қарақалпақ прозасында Ш.Айтматовтың поэтикалық дәстүрлери. –Нөкис: «Билим». 2007; Нуржанов П. К.Мәмбетовтың «Ҳүждан» романында композициялық жаңашыллық ҳәм поэтикалық шеберлик. // Әмиўдәрья. 2007. №6; Қани- язова Ж. Ш.Сейтовтың «Шырашылар» романында характер жаратыў усыллары. // ϴзРИАҚҚБ хабаршысы. 2007. №1. 123-125-

9. Ешниязова Э. Зулфияханым поэзиясында ўақыт мәселесиниң сәўлелениўи. // ӨзРИАҚҚБ хабаршысы. 2011. №2. 70-71-б.

10. Нуржанов П. Ҳәзирги қарақалпақ романы поэтикасы (композициялық ҳәм жанрлық-стильлик өзгешеликлери). Моно- графия. –Нөкис: «Билим». 2008. 116 бет; Қорақалпоқ романи поэтикаси: сюжет ва композиция (1970-2000-йиллар). Филол. фан. бўйича фан доктори (DSc) автореферати. –Нукус: 2020.

11. Сагидуллаева Ж., Зинатдинова Г. Эпик турда хронотопнинг ўзига хос ҳусусиятлари (ҳозирги қорақалпоқ романлари мисолида). // «Марказий осиё давлатлари олима аёлларининг илм-фан соҳасига қўшган ҳиссаси» мавзусидаги халқаро илмий- амалий анжуман материаллари (2-қисм). Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон миллий университети. –Тошкент: 2020, 20 март. 245-247-б. Зинатдинова Г. Ш.Сейитов лирикасында көркем ўақыттың билдирилиў усыллары. // «ӨзИА ҚҚБ хабаршысы». - Нөкис: «Илим», 2019, №4 (257). 166-169-б.; Усы автор. Драмалық хронотоп ҳәм оның үйренилиўи. // «Иқтидорли талабалар, магистрантлар, докторантлар ва мустақил изланувчилар» онлайн илмий-амалий анжуман материаллари. Фарғона политехника институти. -Фарғона: 2020, 24-25-апрель. – Б. 918-920; Usı avtor. Sh.Seyitov lirikasında kórkem waqıt hám kórkem keńislik

12. Қарақалпақ тилиниң IV томлық түсиндирме сөзлиги. II том. –Нөкис: «Қарақалпақстан». 1984. 387-б.

13. Орымбетова Н. Проблема характера героя в каракалпакском романе 80-х годов. АКД. -Нукус: 2001. –С.20.